Co wypłukuje krzem z organizmu?

14.10.2019
Data aktualizacji: 27.10.2025
Krzem - „pierwiastek życia” to ważny mikroelement, chociaż mamy go zaledwie 1-2 g w organizmie. Znajduje się w tkance łącznej i kostnej, a także odgrywa rolę w regulowaniu stężenia cholesterolu we krwi i może mieć działanie przeciwcukrzycowe. Krzem bierze udział w licznych procesach warunkujących prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu.

Dlatego tak ważne jest, aby znać czynniki, które wypłukują go z organizmu i narażają nas na niedobór krzemu w organizmie. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny niedoboru krzemu, skutki niedoboru krzemu i objawy niedoboru krzemu oraz jakie są jego najlepsze źródła z pożywienia.

Autor
Karina Wiśniowska
Dietetyk, psycholog
Konsultacja merytoryczna
Zofia Winczewska
Magister farmacji

Co wypłukuje krzem z Twojego organizmu?

Do wypłukiwania krzemu z organizmu przyczynia się wiek (ilość krzemu maleje wraz z wiekiem) oraz niewłaściwa dieta bogata w tłuszcze nasycone i kwasy tłuszczowe trans. Ponadto nadmierne spożycie magnezu, potasu, chromu, witamin B2, B5 i B6 wpływają hamująco na jego wchłanianie w organizmie.

Ważne
W ciągu doby przyjmujemy ok. 3,5 mg krzemu wraz z wodą i jedzeniem, ale przez wysokoprzetworzoną żywność wypłukujemy aż ok. 9 mg.

Aby zapobiegać wypłukiwaniu krzemu w organizmie, warto jeść różnorodne źródła krzemu oraz w razie potrzeby wesprzeć się suplementacją krzemem organicznym w formie kwasu ortokrzemowego. Należy także unikać nadmiaru spożycia antagonistów krzemu.

Niedobór krzemu

Wraz z wiekiem dochodzi do spadku zawartości krzemu.

  • Jednym z zauważalnych objawów niedoboru krzemu jest pogorszenie kondycji skóry, włosów i paznokci. Włosy stają się suche, osłabione i znacznie częściej wypadają. Jeśli po umyciu włosów zauważasz w sitku więcej „kłaczków” niż zwykle i zwiększoną łamliwość włosów, może to być jeden z sygnałów świadczących o niedoborze krzemu.
  • Innym objawem jest zwiększona łamliwość paznokci. Często rozdwajają się, a lekkie uderzenie o twardą powierzchnię może skutkować natychmiastowym złamaniem paznokcia.
  • Jego niedobór może także wywoływać zmiany skórne, podrażnienia, suchość skóry i jej zwiększoną skłonność do szybszego starzenia się. Na skórze mogą pojawić się charakterystyczne czerwone „pajączki”, czyli pęknięte naczynia krwionośne.
  • O niedoborze „pierwiastka życia” świadczą nie tylko zmiany w wyglądzie, ale także obniżona odporność i częstsze zapadanie na infekcje.

Najlepsze źródła krzemu

Produkty bogate w krzem to:

  • orzechy – szczególnie migdały i orzeszki ziemne,
  • zioła – skrzyp polny, pokrzywa, podbiał, rdest ptasi,
  • warzywa – fasola, kukurydza, chrzan, buraki, szparagi, pietruszka, ogórki, marchewka, cebula,
  • pełnoziarniste produkty zbożowe – otręby, kasze (gryczana, jaglana), chleb razowy, pełnoziarniste płatki owsiane,
  • owoce – morele, truskawki, czarne porzeczki, banany, jabłka, wiśnie.
Nadmiar krzemu
Nie obserwuje się nadmiaru krzemu wskutek diety. Szkodliwa może być nadmierna suplementacja. Ponado osoby mające przewlekłe dializy znajdują się w grupie osób potencjalnie narażonych na akumulację krzemu.

Suplementy diety z krzemem

Przed suplementacją warto skonsultować się z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem, który najlepiej oceni, czy możemy mieć niedobór krzemu w organizmie i jego niewystarczającą podaż z pożywienia. Za dobrze przyswajalną formę krzemu uważa się kwas krzemowy lub kwas ortokrzemowy. Posiada lepszą rozpuszczalność w wodzie i wyższą biodostępność, niż krzem z pożywienia.

Jedno z badań wykazało, że średnio 41% krzemu zawartego w żywności było wydalane z moczem, co jest wskaźnikiem jego wchłaniania.

Zofia Winczewska
Magister farmacji
Suplementacja krzemu może być pomocna w przypadku:
  • osób starszych,
  • kobiet w okresie menopauzy,
  • pacjentom ze złamaniami,
  • pacjentom po zabiegach chirurgicznych przeprowadzanych na kościach,
  • osoby po kontuzjach,
  • osoby niedożywione lub na skrajnie restrykcyjnych dietach,
  • osoby jedzące często przetworzoną żywność.

Dość popularne jest połączenie krzemu z borem. Niedobór boru również może powodować zmiany w układzie kostnym, hormonalnym czy nerwowym. Jego suplementacja również powinna być skonsultowana ze specjalistą. Zalecane stosowanie suplementów z krzemem zależy od danego preparatu – zawsze stosuj się do wytycznych opisanych na opakowaniu preparatu.

Biologiczne znaczenie krzemu w organizmie

Krzem to drugi pod względem rozpowszechnienia pierwiastek w przyrodzie, zaraz po tlenie. Krzem znajduje się w ludzkim organizmie w tkance łącznej, ścięgnach i więzadłach, chrząstkach i stawach, tkance tłuszczowej, krwi i ścianach naczyń krwionośnych, nadnerczach i nerkach, przysadce mózgowej i tarczycy. Najwięcej krzemu znajduje się w przysadce mózgowej, grasicy, nadnerczach. Rola krzemu w organizmie jest wszechstronna – odpowiada za kilka ważnych funkcji i bierze udział w różnych procesach.

Neutralizuje toksyny

Jedną z interesujących właściwości krzemu jest zdolność neutralizowania nagromadzonych toksyn w ludzkim organizmie. Okazuje się, że „pierwiastek życia” świetnie radzi sobie z bakteriami, grzybami, a nawet pasożytami. Krzem może zmniejszać wchłanianie glinu w przewodzie pokarmowym i uważany za środek przeciwdziałający toksycznemu wpływowi glinu na organizm. Krzem może wiązać metale ciężkie w nierozpuszczalne kompleksy i ograniczać szkodliwe oddziaływanie na organizm.

Wspiera funkcjonowanie układu kostnego

Krzem wpływa korzystnie również na stan naszego układu kostnego i wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów. Pełni ważną rolę w rozwoju kośćca – bierze udział w syntezie kolagenu, mineralizacji kości, stymuluje różnicowanie komórek kościotwórczych i odpowiada za mineralizację macierzy kostnej. Niestety, wraz z wiekiem w naszym organizmie jest go coraz mniej, dlatego tak ważne jest, aby zawczasu zadbać o włączenie go do swojej codziennej diety. Niedobory krzemu zwiększają ryzyko wystąpienia osteoporozy, zatem zwiększenie jego spożycia jest zalecane już po 35-40 roku życia.

Badania kliniczne przeprowadzone na grupie kobiet z osteopenią wskazują, że suplementacja krzemem, wapniem i witaminą D wykazuje większy pozytywny wpływ na gęstość mineralną kości niż suplementacja wapniem i witaminą D. To ważne dane szczególnie dla kobiet w okresie menopauzy – odpowiednia dieta i suplementacja zapobiega utracie kośćca związanej z osteoporozą.

Wspiera funkcjonowanie układu krwionośnego

Prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego jest również zasługą krzemu. Bierze on udział w syntezie włókien kolagenowych, w konsekwencji czyniąc naczynia krwionośne elastyczniejszymi. Dzięki temu przepływ krwi przebiega sprawniej i zmniejsza się prawdopodobieństwo zatorów żylnych. Naukowcy sugerują, że niski poziom krzemu w starzejącej się populacji może mieć związek z chorobami układu sercowo-naczyniowego, np. miażdżycą.

Wzmacnia włosy i paznokcie

Krzem bierze udział w naturalnej produkcji kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Dzięki temu wspiera regenerację skóry oraz przeciwdziała przedwczesnemu starzeniu się. O „pierwiastku życia” powinni pamiętać wszyscy, którym zależy na zdrowym wyglądzie włosów, skóry i paznokci. To właśnie pogorszenie ich kondycji jest jednym z pierwszych i najbardziej zauważalnych sygnałów, że w naszym organizmie jest za mało krzemu. Dla urody można rozważyć relaksujące, gorące kąpiele na bazie krzemu.

Zapotrzebowanie na krzem w organizmie człowieka

Polskie Normy Żywienia nie wskazują dziennego zapotrzebowania na krzem. W literaturze naukowej można znaleźć rekomendacje spożycia krzemu – 25 mg dziennie. Warto zadbać o odpowiednią podaż krzemu z produktów bogatych w ten mikroelement.

Jak dostarczyć organizmowi codzienną dawkę krzemu?

Dobra wiadomość jest taka, że możesz w prosty sposób wzbogacić swoją codzienną dietę o produkty bogate w krzem. Są one również pełne innych niezbędnych witamin, makroelementów i mikroelementów. Zatem wprowadzając stosunkowo niewielkie zmiany w jadłospisie, wzmocnisz organizm i poprawisz swoje samopoczucie.

5 prostych sposobów, aby krzem zagościł na stałe w twoim jadłospisie:

  1. Zacznij dzień od owsianki – z dodatkiem banana, truskawek lub innych owoców bogatych w krzem. Możesz też dodać suszone owoce, na przykład morele. Do tego porcja migdałów i gotowe! Ten pyszny i pożywny posiłek zapewni ci energię na dobry początek dnia.
  2. Wybieraj pełnoziarniste produkty – na śniadanie poleca się zytnie pieczywo z masłem orzechowym i owocami, na obiad do wyboru masz różne kasze, więc nie grozi Ci monotonia. Na kolację przyrządź surówkę z marchewki i/lub z buraków z jabłkiem.
  3. Komponuj zdrowe przekąski – wystarczy, że do jogurtu naturalnego wsypiesz porcję otrębów oraz dodasz orzechy i owoce.
  4. Pokochaj sałatki na szybko – otwórz lodówkę i wykorzystaj znalezione w niej składniki. Pomidory, ogórki (koniecznie ze skórką), fasolkę, kukurydzę, cebulkę i wszystko, co lubisz i akurat masz pod ręką, wymieszaj w misce. Całość przypraw ulubionymi przyprawami i polej oliwą.
  5. Poznaj leczniczą moc ziół – dla tych, którzy lubią ich smak i często je piją, idealnym rozwiązaniem będzie napar z skrzypu polnego. Skrzyp jest jednym z najbardziej cenionych ziół o właściwościach leczniczych. To znakomite źródło krzemu.

Jak widzisz, wprowadzenie wartościowych produktów do jadłospisu nie jest trudne. Co najważniejsze – można zacząć małymi krokami, na przykład dodając nowe składniki do 1-2 posiłków. Zacznij już dziś – Twój organizm z pewnością Ci za to podziękuje.

Bibliografia
  • Źródła
    1. Jurkic L.M., Cepanec I., Biological and therapeutic effects of ortho-silicic acid and some ortho-silicic acid-releasing compounds: New perspectives for therapy, Nutr Metab (Lond). 2013; 10: 2.
    2. Jugdaohsingh R. et al., Dietary silicon intake and absorption, May 2002 American Journal of Clinical Nutrition 75(5):887-93 DOI:10.1093/ajcn/75.5.887
    3. Nielsen F.H., Update on the possible nutritional importance of silicon, Journal of Trace Elements in Medicine and Biology, Volume 28, Issue 4, October 2014, Pages 379-382, https://doi.org/10.1016/j.jtemb.2014.06.024
    4. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.
    5. Nowak T.Z., Zioła z polskich łąk, Kraków 2017. Węglarzy K., Bereza M., Biologiczne znaczenie krzemu oraz jego interakcje z innymi pierwiastkami, Wiadomości Zootechniczne 2007, 4: s. 67 – 70.
    6. Węglarzy K., Bereza M., Biologiczne znaczenie krzemu oraz jego interakcje z innymi pierwiastkami, Wiadomości Zootechniczne 2007, 4: s. 67 – 70.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki. W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Poznaj naszego eksperta
Komentarze (0)
Skomentuj
0 0 votes
Article Rating
guest
3 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Liliana

ale SUPER wiedza ! Bardzo dziękuję

maly piesek

male pieski i male kotki

Nina Wawryszuk, Redaktor naczelna

Na szczęście małe pieski i małe kotki nie wypłukują krzemu z organizmu 🙂

Prosto dla zdrowia
Poznaj nasze produkty