Z czym nie łączyć witaminy D? Wskazówki od farmaceutki

Z czym nie łączyć witaminy D?

Witaminy D nie należy łączyć z witaminą E, fitisterolami roślinnymi, fitynianami, szczawianami, błonnikiem, wysokimi dawkami wapnia i niektórymi lekami (np. lekami zobojętniającymi sok żołądkowy).

Prawidłowa suplementacja witaminy D3 (cholekalcyferolu) wymaga nie tylko odpowiedniego dawkowania, ale również świadomości interakcji, które mogą zaburzać jej wchłanianie, metabolizm lub działanie biologiczne. Warto znać substancje oraz produkty żywnościowe, których jednoczesne stosowanie z witaminą D może obniżać jej skuteczność lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

• Witamina E – przyjmowanie witaminy D w tym samym czasie co witaminy E (tokoferolu) zaburza przyswajanie obu z nich.
• Fitosterole roślinne – konkurują o wbudowywanie się w micelle, czyli kuliste transportery, między innymi witaminy D3, co pogarsza jej przyswajanie w jelicie.
• Preparaty z megadawkami wapnia – witamina D3 nasila przyswajanie jonów wapnia. W przypadku bardzo intensywnej suplementacji wapnia może dojść do hiperkalcemii – przewapniowania – co może prowadzić do groźnych chorób, w tym zaburzeń pracy serca, układu krążenia, czy powstawania kamieni nerkowych.
• Fityniany, szczawiany – zielone liściaste warzywa, takie jak szpinak, szczaw, rabarbar zawierają duże ilości szczawianów, które ograniczają przyswajanie wapnia, przez co pośrednio osłabiają działanie witaminy D3.
• Wysokoprzetworzona żywność, napoje typu cola – zawierają wysoką ilość fosforanów, przez co zaburzają gospodarkę wapniowo-fosforanową i przyczyniają się do osłabienia działania cholekalcyferolu.
• Błonnik – działa jak gąbka i pochłania część składników odżywczych, w tym witaminę D.
• Leki zobojętniające sok żołądkowy – neutralizując kwaśność w żołądku zmniejszają biodostępność wapnia, co pośrednio redukuje skuteczność działania witaminy D3.
• Leki stosowane w leczeniu nadwagi i otyłości (np. Orlistat) – hamują wchłanianie tłuszczu, a co za tym idzie, również witaminy D3.
• Inne leki: moczopędne, przeczyszczające, kortykosteroidy.

Z czym łączyć witaminę D i co poprawia wchłanianie witaminy D?

Witamina D, to substancja rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego obecność tłuszczu w posiłku, leku czy suplemencie (np. składnik aktywny zawieszony w oleju MCT czy oliwie z oliwek) umożliwia prawidłowe wchłanianie witaminy D3. Dlatego też staraj się unikać zażywania jej na pusty żołądek.

• Magnez – odgrywa kluczową rolę w metabolizmie witaminy D. Wszystkie enzymy biorące udział w aktywacji tej witaminy, wymagają jonów magnezu do prawidłowego funkcjonowania. Dlatego tak ważne jest przyjmowanie odpowiedniej ilości magnezu, by pokryć dzienne zapotrzebowanie oraz uzyskać optymalne korzyści z suplementacji witaminy D3.
• Witamina K2 MK-7 – jest to jeden z ważniejszych towarzyszy cholekalcyferolu. Składniki te świetnie uzupełniają swoje działanie, choć nie jest to obowiązkowe połączenie dla każdego. Witamina D3 zwiększa przyswajanie wapnia, natomiast K2 MK-7 niczym drogowskaz kieruje go do kości.
• Kwasy omega-3 – wspierają przeciwzapalne właściwości witaminy D3, a także poprawiają jej przyswajalność. Razem odpowiadają za prawidłowy rozwój całego organizmu człowieka.
• Cynk – to jeden z minerałów, który wspiera wraz z witaminą D3 odpowiedź immunologiczną. Zwiększa odporność na różne choroby. Cynk bierze udział w aktywacji receptorów dla witaminy D3, co czyni go niezbędnym dla jej optymalnego działania.

Suplementacja witaminy D

Aby zażywanie witaminy D było skuteczne, dawka powinna być dobrana do wieku, masy ciała, stanu zdrowia i pory roku.

• Dla dorosłych zaleca się przyjmowanie 800 – 2000 IU/dobę.
• U osób starszych i otyłych zalecane dawki to 2000 – 4000 IU/dobę.
• U dzieci i młodzieży zaleca się w zależności od wieku 400 – 2000 IU/dobę.

Witaminę D warto przyjmować cały rok dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, zwłaszcza że położenie geograficzne Polski pod względem kata padania promieni słonecznych jest niekorzystne. Niestety witamina D nie ma wielu obfitych, naturalnych źródeł – można ją znaleźć głównie w produktach zwierzęcych (tłuste ryby, olej rybi, żółtka jaj, produkty mleczne), a także w algach i niektórych roślinach (głównie ze względu na zanieczyszczenie przez grzyby).

Niedobór witaminy D

Jak podają statystyki, na zbyt niski poziom cholekalcyferolu cierpi aż ponad miliard ludzi na całym świecie. Niestety liczby te mogą być wyższe, gdyż deficyt ten często pozostaje niezdiagnozowany.

Jakie są pierwsze objawy niedoboru?

• Przewlekłe bóle kości (miednica, żebra, kręgosłup),
• skurcze mięśni, drżenia, parestezje,
• większa podatność na infekcje, zwłaszcza dróg oddechowych,
• wolniejsze gojenie się ran,
• przewlekłe zmęczenie,
• spadek nastroju, drażliwość, objawy depresyjne,
• obniżona tolerancja wysiłku,
• problem z utratą nadmiernej masy ciała,
• zaburzenia snu.

Niski poziom witaminy D3 wiąże się z chorobami takimi jak: krzywica, osteomalacja, osteoporoza, ale także z wyższym ryzykiem nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 1, stwardnienia rozsianego lub raka.

Kiedy mówimy o niedoborze witaminy D?

O niedoborze witaminy D mówimy, gdy stężenie 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] w surowicy spada poniżej wartości uznawanych za optymalne. Możemy to zbadać za pomocą badań krwi.

Najczęściej podawane progi prezentują się następująco:

• < 20 ng/ml (50 nmol/l) – niedobór witaminy D
• 20-30 ng/ml (50–75 nmol/l) – stężenie nieoptymalne / suboptymalne
• 30-50 ng/ml – stężenie prawidłowe i bezpieczne
• 100 ng/ml – ryzyko toksyczności

Jak podają badania, stężenie ok. 40ng/ml pozwala utrzymać prawidłową gęstość kości.

Leczenie niedoboru polega zwykle na zastosowaniu preparatów z cholekalcyferolem oraz jej pochodnymi. Faza nasycania witaminą D trwa zwykle od 7 do 10 tygodni, dlatego podczas leczenia niedoboru bardzo ważna jest cierpliwość i systematyczność.

Warto podkreślić, że przyjmowanie leków, takich jak:

• fenytoina,
• karbamazepina,
• izoniazyd,
• ryfampicyna,

może powodować deficyty aktywnej witaminy D poprzez zmianę jej metabolizmu. Zatem możemy zauważyć, że leczeniu niektórych chorób powinno towarzyszyć uzupełnianie cholecalcyferolu.

Taki sam mechanizm możemy zauważyć u przewlekłych palaczy tytoniu! Osoby często spożywające alkohol posiadają zaburzenia przyswajania cholekalcyferolu i minerałów – cierpią na ich niedobory. W wątrobie zachodzą główne przemiany metaboliczne witaminy D, a także produkcja kwasów żółciowych, które poprawiają jej przyswajanie. Alkohol może powodować uszkodzenie nerek i gorszą konwersję witaminy D do jej aktywnej formy.

Czego unikać podczas leczenia niedoboru witaminy D?

Poniżej opisane czynniki wpływają na proces uzupełniania witaminy D w organizmie.