Hydrolizowany kolagen – co to jest i jakie ma właściwości?

Hydrolizat kolagenu – co to jest?

Hydrolizat kolagenu to białka kolagenowe rozbite na mniejsze białka – peptydy o masie <10 kDa. Dzięki zmniejszeniu masy cząsteczkowej w wyniku hydrolizy peptydy te są szybciej i lepiej wchłaniane do krwiobiegu.

Kolagen jest jednym z najważniejszych białek budulcowych ludzkiego organizmu. Jako składnik suplementów diety jest pozyskiwany głównie z produktów pochodzenia zwierzęcego – kości, ścięgien, skór, chrząstek. Otrzymywane w ten sposób naturalne białko jest zbudowane ze splecionych ze sobą potrójnych łańcuchów zbudowanych z powtarzających się segmentów aminokwasów – glicyny, proliny i hydroksyproliny.

Włókna kolagenowe mogą osiągać 280 nm długości i średnicę 1,4 nm przy masie cząsteczkowej sięgającej 300 kDa. Ze względu na duży rozmiar takie cząsteczki kolagenu słabo rozpuszczają się w wodzie, a ich przyswajanie przez nasz organizm jest mocno ograniczone.

W celu poprawy dostępności kolagenu stosowanego w suplementach diety i kosmetykach opracowano proces pozwalający na rozbicie cząsteczek kolagenu na dużo mniejsze segmenty białek. Hydrolizaty kolagenu charakteryzują się niemal 100-krotnie niższą masą cząsteczkową na poziomie zaledwie 1-10 kDa przy zachowaniu pełni wartości prozdrowotnych naturalnego kolagenu.

Czym jest hydroliza?

Hydrolizaty kolagenu są otrzymywane z zastosowaniem procesu hydrolizy. Pod wpływem wykorzystywanych enzymów lub substancji chemicznych włókna kolagenu ulegają denaturacji, a ich łańcuchy są przerywane w określonych miejscach, dzieląc białko na mniejsze cząsteczki żelatyny, a następnie hydrolizowanego kolagenu.

Otrzymywane w ten sposób hydrolizaty kolagenu zachowują aktywną strukturę – wciąż stanowią segmenty trzech aminokwasów, a jednocześnie dzięki dużo mniejszej masie cząsteczkowej poprawia się ich rozpuszczalność w wodzie i biodostępność. Hydrolizowany kolagen może z łatwością przenikać przez wewnętrzne bariery naszego organizmu, skutecznie trafiając do krwioobiegu.

Z czego jest hydrolizat kolagenu?

Hydrolizaty kolagenu są otrzymywane z kolagenu naturalnego, którego najlepszym źródłem są produkty odzwierzęce. Stanowi on formę żelatyny i podobnie jak ona jest pozyskiwany z kości, ścięgien i skór bydlęcych oraz wieprzowych, kości kurczaka, a także z kości, łusek i skór rybich, meduz, gąbek i innych bezkręgowców wodnych.

W zależności od pochodzenia kolagenu wyróżniamy:

• kolagen rybi,
• kolagen wołowy,
• kolagen wieprzowy,
• kolagen drobiowy.

Hydrolizat kolagenu rybiego

Największą popularnością cieszy się hydrolizowany kolagen rybi pozyskiwany głównie z ich skór. Wyróżnia się on największym podobieństwem do ludzkiego kolagenu typu 1 – stanowiącego prawie 90% kolagenu znajdującego się w naszym ciele i odpowiedzialnego za utrzymywanie prawidłowej kondycji skóry, więzadeł i tkanki łącznej.

Kolagen rybi dzięki rzadszej strukturze budujących go wiązań chemicznych lepiej się rozpuszcza, jednak w przeciwieństwie do kolagenu wołowego i wieprzowego jest też bardziej wrażliwy na działanie wysokiej temperatury.

Hydrolizat kolagenu wołowego

Na rynku spotkać można także suplementy zawierające hydrolizaty kolagenu wołowego, otrzymywane ze skór i ścięgien bydlęcych. Wyróżniają się one lepszą rozpuszczalnością niż kolagen rybi, a dodatkowo stanowią też źródło kolagenu typu 2 będącego składnikiem budulcowym chrząstki stawowej. Hydrolizowany kolagen wołowy jest więc lepszym wyborem jeśli zależy nam na suplementacji nastawionej na poprawę sprawności stawów.

Czym różni się hydrolizat od zwykłego kolagenu?

Pozyskiwanie kolagenu z produktów spożywczych – ryb, mięs, żelatyny może nasuwać pytanie o zasadność jego suplementacji. Czy nie lepiej po prostu wzbogacić dietę w jego naturalne źródła?

Niestety w tym przypadku zbilansowana dieta nie stanowi lepszej alternatywy dla suplementacji. Kolagen nie tylko jest obecny jedynie w produktach, które raczej staramy się w zdrowej diecie ograniczać – tłustych mięsach i galaretach, ale też jego przyswajalność z pokarmu wynosi zaledwie 3-10%. Obecny w suplementach diety hydrolizat kolagenu charakteryzuje się dużo lepszym wchłanianiem, co pozwala na dostarczenie organizmowi większej dawki tego składnika, bez potrzeby przyjmowania dodatkowych kilokalorii.

Co jest lepsze – hydrolizat kolagenu czy kolagen?

W większości popularnych zastosowań, obejmujących poprawę kondycji skóry, wzmocnienie stawów, wspomaganie procesów gojenia ran, najlepszym wyborem jest hydrolizowany kolagen o wysokiej przyswajalności. Niezdenaturowany (natywny) kolagen typu II jest jednak skutecznym preparatem dla osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Badania potwierdzają, że jego suplementacja może dawać efekty immunosupresyjne, pozwalając na zmniejszeniu reakcji autoimmunologicznych przeciwko kolagenowi chrząstki stawowej.

Hydrolizat kolagenu a liofilizat

Kolagen liofilizowany jest formą bardzo zbliżoną do kolagenu hydrolizowanego. Różnica polega na zastosowaniu w ostatnim etapie produkcji procesu liofilizacji – suszenia sublimacyjnego, w którym zamrożony rozpuszczalnik jest od razu przekształcany w parę. Proces ten w przeciwieństwie do zwykłego suszenia nie wymaga stosowania wysokich temperatur, dzięki czemu poddawane mu składniki lepiej zachowują swoje właściwości. Wyniki badań nie wykazują jednak znacznych różnic w aktywności i skuteczności pomiędzy hydrolizatami kolagenu, a jego liofilizatami. Produkty liofilizowane charakteryzują się dłuższą przydatnością do spożycia, jednak ze względu na wysokie koszty procesu są też zazwyczaj dużo droższe.

Hydrolizat kolagenu a żelatyna

Hydrolizowany kolagen i żelatyna charakteryzują się zbliżonymi wartościami odżywczymi i działaniem, różnią się jednak sposobem podania i biodostępnością. W przeciwieństwie do rozpuszczalnej jedynie w gorącej wodzie żelatyny, hydrolizaty kolagenu można przygotowywać także w zimnej wodzie. Czyni to je bardziej uniwersalnym produktem, dostępnym w postaci kapsułek, proszków, czy wzbogacanych witaminami napojów.

Lepsza rozpuszczalność hydrolizowanego kolagenu i jego mniejsza masa cząsteczkowa wpływają także na łatwiejsze trawienie w przewodzie pokarmowym oraz przyswajanie przez organizm. Inną przewagą hydrolizatu kolagenu jest brak wpływu na wchłanianie innych składników odżywczych i leków – żelatyna może zaburzać ten proces i nie powinna być stosowana jednocześnie z innymi preparatami.

Hydrolizowany kolagen – efekty stosowania

Korzyści płynące z doustnej suplementacji hydrolizowanym kolagenem znajdują potwierdzenie w licznych badaniach klinicznych.

Obejmują one m.in.:

• zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawę ruchomości stawów w przebiegu osteoartrozy,
• wzrost gęstości mineralnej kości w profilaktyce osteoporozy,
• poprawę elastyczności skóry i redukcję zmarszczek,
• poprawę stanu włosów i paznokci,
• wspomaganie procesów regeneracji skóry i gojenia ran,
• pobudzanie pracy komórek układu odpornościowego,
• korzystny wpływ na regenerację śluzówki żołądka i jelit,
• ochronę przed patogenami poprzez wzmocnienie bariery skórnej i jelitowej.

Hydrolizat kolagenu – przeciwwskazania

Kolagen jako białko naturalnie produkowane przez ludzki organizm jest bezpiecznym suplementem, jednak w niektórych przypadkach jego suplementację warto najpierw skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Suplementy z kolagenem nie powinny być samodzielnie stosowane w okresie ciąży i karmienia piersią, uważać powinny także osoby ze skłonnościami do alergii – w szczególności uczuleniami na źródła kolagenu (skorupiaki, owoce morza lub białka jaja kurzego, mięso – wieprzowina, wołowina).

Stosowanie kolagenu w zbyt dużych dawkach może także prowadzić do wystąpienia skutków ubocznych, takich jak:

• ogólne osłabienie,
• bóle mięśni,
• stawów,
• biegunki lub zaparcia,
• kwaśny oddech,
• nieprzyjemny posmak w ustach.