Lactobacillus rhamnosus GG – co to jest i na co pomaga?

Lactobacillus rhamnosus GG – co to jest?

Lactobacillus rhamnosus GG (LGG, ATCC 53103) to bakteria probiotyczna wchodząca w skład mikroflory jelitowej. Ma udowodnione w blisko 1000 badaniach naukowych korzystne działanie na zdrowie: wspiera kondycję układu pokarmowego, wzmacnia odporność, pomaga w walce z otyłością i zapobiega próchnicy.

To tylko niektóre z obszarów działania szczepu Lactobacillus rhamnosus GG. Dzięki trwającym badaniom wciąż pojawiają się nowe potencjalne wskazania do jego stosowania. Lactobacillus rhamnosus GG po raz pierwszy wyizolowano w 1983 r. Dokonali tego Sherwood Gorbach i Barry Goldin (stąd inicjały GG w nazwie). Sześć lat po odkryciu szczep LGG opatentowano – w 1989 r. rozpoczęła się trwająca do dziś era badań nad jego skutecznością i bezpieczeństwem.

Dlaczego szczep ten stał się tak popularny? Już pierwsze badania wykazały, że Lactobacillus rhamnosus GG ma wiele cech, które czynią go niemal idealną bakterią probiotyczną.

Lactobacillus rhamnosus GG – gdzie występuje?

Lactobacillus rhamnosus GG wchodzi w skład flory bakteryjnej jelit, ale nie jest w niej mikroorganizmem dominującym. Sposobem na zwiększenie kolonizacji tym szczepem jest dostarczanie go z zewnątrz. ATCC 53103 występuje w:

• produktach fermentowanych: jogurtach i kefirach;
• suplementach diety (zarówno w postaci kapsułek, jak i formulacji przeznaczonych dla dzieci – kropli czy proszków);
• żywności wzbogaconej o szczep LGG: batonach, produktach mlecznych, mieszankach mlekozastępczych dla niemowląt.

Lactobacillus rhamnosus GG – na co pomaga?

Badania z wykorzystaniem Lactobacillus rhamnosus GG oceniały jego korzyści w różnych schorzeniach. Początkowo skupiano się na działaniu szczepu ATCC 53103 w obrębie jelit i jego zastosowaniu jako wsparcia w leczeniu chorób przewodu pokarmowego. Szybko okazało się jednak, że skuteczność Lactobacillus rhamnosus GG znacznie wykracza poza działanie miejscowe.

Antybiotyki niszczą nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale również te „dobre”, stąd najczęstszym działaniem niepożądanym związanym z ich stosowaniem są zaburzenia żołądkowo-jelitowe. L. rhamnosus stosowany równolegle z antybiotykiem chroni przed tymi powikłaniami leczenia.

Suplementacja L. rhamnosus GG chroni przed biegunkami o różnej etiologii, nie tylko poantybiotykowej. Udowodniono, że szczep ATCC 53103 skraca czas trwania biegunki i zmniejsza dzienną liczbę stolców u dzieci z biegunkami bakteryjnymi lub wirusowymi (w tym wywołanymi przez rotawirusy).

Badania dowodzą również skuteczności szczepu LGG w zapobieganiu biegunki podróżnych. U osób, które rozpoczęły suplementację ATCC 53103 dwa dni przed podróżą do Azji, Afryki lub Ameryki Południowej i kontynuowały ją aż do zakończenia wyjazdu, rzadziej występowały zaburzenia żołądkowo-jelitowe niż u podróżników niesuplementujących probiotyku (3,9% vs 7,9%).

Zdrowie jelit

Podobnie jak inne probiotyki, L. rhamnosus GG wspiera pracę układu pokarmowego. Wytwarzany przez ten szczep kwas mlekowy chroni przed kolonizacją innych, potencjalnie chorobotwórczych patogenów (jak np. Candida albicans).

Lactobacillus rhamnosus GG bierze udział w fermentacji błonnika, w wyniku czego powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), którym – oprócz tego, że odżywiają komórki jelita grubego – przypisuje się wiele innych właściwości prozdrowotnych, m.in. zapobieganie rozwojowi nowotworu okrężnicy, wspieranie utrzymania prawidłowej masy ciała czy obniżanie poziomu cukru we krwi.

Zespół jelita drażliwego (IBS)

Choć dokładna przyczyna zespołu jelita drażliwego wciąż nie jest znana, uznaje się, że za dokuczliwe objawy (wzdęcia, bóle brzucha, nieregularne wypróżnienia) mogą odpowiadać zaburzenia mikroflory jelitowej.
Potencjalną metodą łagodzenia IBS jest więc suplementacja probiotyków. Dotychczasowe badania potwierdzają skuteczność L. rhamnosus GG w tym zakresie. Zmniejszenie typowych dolegliwości, szczególnie bólu brzucha, związane jest najprawdopodobniej ze zmniejszeniem przez szczep ATCC 53103 przepuszczalności bariery jelitowej

Próchnica

Korzystne działanie L. rhamnosus GG nie kończy się na jelitach. Szczep LGG wykazuje właściwości przeciwdrobnoustrojowe przeciwko bakteriom odpowiedzialnym za rozwój próchnicy: Streptococcus mutans. W jednym z badań oceniano stan uzębienia dzieci w wieku od 1 do 6 lat z dwóch grup: pijących zwykłe mleko i pijących mleko wzbogacone szczepem LGG. Po 7 miesiącach dzieci z drugiej grupy miały mniej ubytków oraz mniejszą liczbę bakterii S. mutans.

Nadwaga i otyłość

Lactobacillus rhamnosus GG wspiera metabolizm lipidów oraz zwiększa wrażliwość na leptynę, ułatwiając zachowanie (lub przywrócenie) prawidłowej masy ciała oraz zmniejszając ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Dieta wysokotłuszczowa, sprzyjająca nadwadze i otyłości, zaburza skład mikroflory jelitowej – prowadzi do zmniejszenia różnorodności i zwiększenia kolonizacji gatunkami Firmicutes, Bacteroidetes i Proteobacteria. Suplementacja LGG i w tym względzie przynosi poprawę: u myszy zmniejszyła się ilość Proteobacteria w kale.

Inne obiecujące kierunki badań

• Suplementację LGG warto rozważyć podczas leczenia eradykacyjnego Helicobacter pylori. Choć nie wpływa ona na skuteczność terapii, łagodzi niestrawność, która jest jednym z najbardziej dokuczliwych objawów zakażenia.
• Lactobacillus rhamnosus GG, podawany przed porodem i pół roku po nim, zmniejsza ryzyko atopii dzieci matek chorujących na alergie. Ochronny efekt tej 6-miesięcznej suplementacji utrzymuje się przez kilka lat, wpływając jednak na zmniejszenie ryzyka atopowego zapalenia skóry, ale nie innych chorób o podłożu alergicznym.
• Szczep ATCC 53103 zapobiega zakażeniom dróg oddechowych, a także wspiera ich leczenie. LGG zmniejsza liczbę infekcji u maluchów uczęszczających do placówek, skraca również czas ich trwania. Hamuje także rozwój zapalenia płuc wywołanego przez Pseudomonas aeruginosa, który jest jednym z głównych patogenów odpowiadających za zakażenia szpitalne.

Jak przyjmować Lactobacillus rhamnosus GG?

Choć wyniki dotychczasowych badań dotyczących skuteczności Lactobacillus rhamnosus GG są obiecujące, należy pamiętać, że nie jest on remedium na wszystkie dolegliwości.

Dodatkowo, osiągnięcie oczekiwanych efektów zależy od kilku czynników, w tym:

• Dawki probiotyku – dostępne na rynku produkty zawierają zwykle dawkę 3–6 mld jednostek tworzących kolonie. Dawka ta nie zawsze jest porównywalna do tej ocenianej w badaniach klinicznych.
• Jakości stosowanego suplementu – należy zwrócić szczególną uwagę na oznaczenie na opakowaniu, czy na pewno preparat zawiera konkretnie szczep LGG. Pełna nazwa probiotyku składa się z nazwy rodzaju (Lactobacillus), gatunku (rhamnosus) oraz szczepu (GG). Różne szczepy w obrębie tego samego gatunku mogą mieć różne właściwości.
• Pory przyjmowania – probiotyki zaleca się przyjmować z posiłkiem (zwiększa to ich przeżywalność i zmniejsza ryzyko uszkodzenia przez kwas żołądkowy), najlepiej wieczorem (nocą perystaltyka zwalnia, co ułatwia bakteriom kolonizację jelit). Należy również pamiętać o zachowaniu dwugodzinnego odstępu między przyjęciem antybiotyku a probiotyku.
• Czasu trwania kuracji.

Obecnie nie ma żadnych oficjalnych zaleceń rekomendujących profilaktyczne stosowanie probiotyków. Jeśli suplementacja jest uzupełnieniem leczenia choroby przewlekłej, probiotyk należy stosować tak długo, jak zalecił lekarz. W przypadku stosowania probiotykoterapii równolegle z antybiotykiem przyjmowanie „dobrych” bakterii należy kontynuować przez kilka dni po zakończeniu leczenia.

Przeciwwskazania do stosowania Lactobacillus rhamnosus GG

Szczep Lactobacillus rhamnosus GG jest uznany za ogólnie bezpieczny. Mogą go stosować zarówno dzieci, jak i dorośli. Pewne grupy pacjentów powinny jednak zachować szczególną ostrożność, a przyjmowanie probiotyku skonsultować z lekarzem. Dotyczy to osób:

• z osłabioną odpornością (m.in. chorujących na AIDS czy przyjmujących leki immunosupresyjne)
• z upośledzeniem bariery jelitowej, u których istnieje ryzyko przedostania się bakterii do krwiobiegu.