Olej MCT rafinowany a nierafinowany – poznaj różnicę

Olej MCT rafinowany a nierafinowany

Olej MCT nierafinowany tłoczony na zimno zawiera więcej wartościowych substancji niż rafinowany olej MCT, który ulega oczyszczeniu, traci charakterystyczny smak, zapach i część właściwości odżywczych (jednak dalej stanowi wartościowy użytek np. w farmacji czy domowej kuchni).

Rafinacja – na czym polega?

Zacznijmy od początku – wyróżnia się metody ekstrakcji:

• na zimno,
• na ciepło,
• wirowanie,
• metody enzymatyczne,
• pod zmniejszonym ciśnieniem,
• za pomocą mikroorganizmów.

Pozyskany olej należy następnie przetworzyć do pożądanej formy. Stosuje się w tym celu proces rafinacji. Składa się on z 4 części:

• odśluzowania,
• odkwaszania,
• bielenia,
• dezodoryzacji.

Podczas rafinacji olej MCT ulega oczyszczeniu, traci jednak również swój charakterystyczny smak, zapach oraz część właściwości odżywczych. W zależności od sposobu przetworzenia olej nabywa nowe właściwości, przez co może zostać wykorzystany w różnych gałęziach przemysłu: od przemysłu spożywczego, przez farmaceutyczny, kosmetyczny, po produkcję biopaliw. Istnieje ograniczona ilość naturalnych źródeł zawierających średniołańcuchowe trójglicerydy, są to: olej kokosowy, olej palmowy i mleko krowie.

Olej nierafinowany

Oleje nierafinowane, w zależności od sposobu ekstrakcji, zachowują większość swoich wartości odżywczych, w tymi witamin, minerałów, polifenoli i fitoskładników, nie tracą również smaku ani aromatu. Oleje nierafinowane posiadają niższą temperaturę dymienia, co oznacza, że są mniej trwałe podczas obróbki cieplnej, dlatego nie są zalecane do smażenia. Dla nierafinowanego oleju kokosowego wynosi ona 170 °C, dla nierafinowanego oleju palmowego wynosi już 235 °C. Oleje nierafinowane często są gęste i mętne, co nie każdemu może odpowiadać. Porcja 1 g oleju MCT dostarcza około 8,4 kcal.

Jakie korzyści przynosi stosowanie nierafinowanego oleju?

• Olej kokosowy to źródło żelaza, wapnia i choliny.
• Jak podają badania, osoby spożywające 15-30 g średniołańcuchowych trójglicerydów dziennie, mogą przyspieszyć swój metabolizm nawet o 120 kcal/dobę.
• Olej kokosowy zawierający sporą część MCT w swoim składzie (niemal 70%!) może przyczynić się do ochrony zębów i dziąseł. Działa bakteriobójczo na Streptococcus mutans, bakterię odpowiadającą za powstawanie płytki nazębnej i rozwój próchnicy. Już codzienne 10-cio minutowe płukanie jamy ustnej może poprawić stan uzębienia.
• Olej nierafinowany posiada świetne właściwości nawilżające, zwłaszcza głębszych obszarów skóry. Nie zaleca się jednak stosowania go na twarz osobom o tłustej skórze.
• Sprawdza się jako składnik domowych kosmetyków: past do zębów, peelingów do ust, peelingów do ciała, kremów do golenia, szamponów, czy masek i odżywek do włosów. Naniesiony na włosy przed lub po umyciu szamponem, hamuje utratę białka, przez co poprawia kondycję pukli.

Dzięki zawartości witaminy E, która posiada właściwości antyoksydacyjne i stabilizujące, nierafinowany olej kokosowy może być trwały nawet przez 12 miesięcy. Niestety proces jełczenia oleju jadalnego stanowi poważny problem w przemyśle spożywczym. Utlenianie się oleju powoduje nieprzyjemny zapach i smak oraz może obniżyć jakość produktu spożywczego. Skraca okres przydatności do spożycia produktów zawierających tłuszcze – dlatego też oleje poddaje się procesowi rafinacji.

Olej rafinowany

Rafinacja, to wielostopniowy proces, w którym najczęściej oddziałuje się na olej wysoką temperaturą oraz odczynnikami chemicznymi.

Skutkiem przeprowadzenia procesu rafinacji jest oczyszczenie oleju z pestycydów, bakterii i innych zanieczyszczeń. Niestety nie jest to wybiórcza metoda i pozbywamy się również witamin i minerałów, w tym żelaza, wapnia, magnezu, miedzi i fosforu, a także smaku i zapachu. Często na skutek utraty karotenoidów i ksantofili, oleje tracą swoją barwę.

Zyskujemy natomiast wyższą temperaturę dymienia (232 °C – dla oleju kokosowego), co sprawia, że rafinowany olej jest bardziej odporny na działanie wyższych temperatur i można używać go do głębokiego smażenia i frytowania. Wydłuża to jednocześnie termin ważności takiego oleju, ponieważ jony metali mogą prowokować jełczenie oleju. Dla porównania oleje roślinne nierafinowane zawierają w składzie 2–15 mg/kg jonów metali, natomiast w rafinowanych olejach roślinnych mniej niż 1 mg/kg.

Rafinowany olej kokosowy jest chętnie wykorzystywany w produkcji żywności i nutraceutyków. Pozwala zachować smak i aromat gotowanych potraw. Stanowi stabilny nośnik dla leków i suplementów diety (zapewne większość kojarzy lek z witaminą D3 w postaci kropli), posiada płynną konsystencję.

Olej MCT jako nośnik

W preparatach leczniczych i suplementach diety nośnikiem substancji aktywnej jest zazwyczaj rafinowany olej MCT. Jest on wtedy zarówno obojętny smakowo, jak i chemicznie. Pozostałe w oleju zanieczyszczenia mogłyby wchodzić w reakcję z substancją czynną i powodować psucie się leku. Dużą zaletą jest to, że olej MCT jest bardzo łatwo wchłaniany, ponieważ proces trawienia nie wymaga ani żółci, ani lipazy. Ułatwia on również wchłanianie innych substancji, między innymi wapnia czy witamin ADEK. Co ważne, jest bezpieczny dla noworodków i wcześniaków. Na rynku spotkamy się również z całą gamą suplementów z czystym olejem MCT gotowym do spożycia, często wtedy mamy do czynienia z olejem nierafinowanym.

Olej MCT – co to jest?

Olej MCT to mieszanina trójglicerydów kwasów średniołańcuchowych, zawierających 6–12 atomów węgla (C6–C12).

• C6 – kwas kapronowy,
• C8 – kwas kaprylowy,
• C10 – kwas kaprynowy,
• C12 – kwas laurynowy.

Olej MCT stanowi aż 67% oleju kokosowego i 50% oleju palmowego. Olej ten znajdziemy także w mleku krowim i kozim.

Zgodnie z analizą profilu lipidowego zdecydowaną przewagę ma tutaj olej kokosowy. Olej palmowy jest coraz częściej stosowany jako alternatywa dla częściowo uwodornionych tłuszczów. Istnieją jednak poważne obawy, że olej palmowy nie jest idealny pod względem odżywczym, i że spożycie oleju palmowego ma negatywny wpływ na profile lipidowe ze względu na wysoką zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych.

Jednak to właśnie dzięki większej zawartości tłuszczów nasyconych i związków antyoksydacyjnych niż niektóre oleje roślinne, takie jak oliwa z oliwek i olej kokosowy, czyni to olej palmowy bardziej stabilnym. Olej palmowy niestety często bywa fałszowany.

Jakie korzyści daje olej MCT?

• Trójglicerydy średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, ze względu na swoją niewielką długość łańcucha zachowują w temperaturze pokojowej płynną konsystencję. W związku z tym, że do trawienia MCT nie potrzeba enzymów trawiennych w postaci żółci oraz lipazy olej MCT jest łatwym i szybkim źródłem energii. Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób z problemami trawiennymi i utrudnionym wchłanianiem tłuszczów, a także dla nowonarodzonych brzuszków.
• MCT powodują spadek apetytu i w konsekwencji spadek spożycia kalorii, dlatego też ostatnio są pod lupą pod kątem leczenia nadwagi i otyłości. Udowodniono, że dieta wzbogacona w MCT moduluje metabolizm tłuszczów, co objawia się spadkiem stężenia trójglicerydów i cholesterolu.
• Podaż trójglicerydów średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych jest wskazana w enteropatii w przebiegu alergii pokarmowej, w tym w ciężkich objawach alergii na białko mleka krowiego u niemowląt. Dlatego związki te są powszechnie stosowane w preparatach mlekozastępczych dla niemowląt ze skazą białkową.

Obecnie istnieje niewiele informacji na temat dziennego zapotrzebowania MCT, a także wpływu na określone grupy populacji i skutków długotrwałego spożycia.

MCT są obszarem zainteresowań naukowców zajmujących się żywnością. Brakuje jednak wiedzy na temat dawkowania i potencjalnie negatywnego wpływu MCT na organizm człowieka. Bezpieczeństwo i toksyczność MCT nadal pozostają niezbadanym obszarem.