Kolagen a alkohol – czy trzeba odstawić procenty?

Kolagen a alkohol – złe połączenie

Nadmierne spożywanie alkoholu zakłóca proces syntezy kolagenu w organizmie człowieka. Etanol wpływa zarówno na aktywność enzymów biorących udział w wytwarzaniu białka, jak również prowadzi do szybszej utraty witamin i składników mineralnych niezbędnych w tym procesie.

Nadużywanie alkoholu prowadzi także do zaburzeń w funkcjonowaniu wątroby. To z kolei upośledza wchłanianie kolagenu dostarczanego z dietą, jak również w postaci suplementów diety. Alkohol, m.in. poprzez wpływ na kolagen, przyspiesza starzenie się organizmu człowieka.

Jak alkohol wpływa na produkcję kolagenu?

Alkohol niszczy kolagen w organizmie i zakłóca jego naturalną syntezę, zmniejszając aktywność procesów enzymatycznych. Regularne spożywanie alkoholu wpływa na poziom kolagenu również pośrednio. Etanol jest silnym diuretykiem, więc:

• sprzyja wypłukiwaniu składników z organizmu człowieka, w tym tych niezbędnych w procesie syntezy kolagenu (witaminy C, miedzi i cynku);
• indukuje stres oksydacyjny – wolne rodniki prowadzą do rozpadu kolagenu i innych białek strukturalnych.

Reasumując, regularne picie alkoholu przyspiesza niszczenie włókien kolagenowych, co przekłada się na niedobory kolagenu, objawiające się oznakami starzenia się skóry (skin aging), gorszym funkcjonowaniem stawów oraz utrudnionym gojeniem się ran. Właściwości kolagenu i jego rola w organizmie jest wszechstronna, więc pijąc alkohol, negatywnie wpływamy na funkcjonowanie wielu układów i narządów.

Co ciekawe, zaobserwowano, że kwas hialuronowy hamuje negatywne oddziaływanie alkoholu na fibroblasty.

Włókna kolagenowe – baza dla tkanek

Włókna kolagenowe są strukturami białkowymi, które stanowią główny składnik macierzy zewnątrzkomórkowej wielu tkanek. Wyróżnia się 29 typów kolagenu, które różnią się budową, funkcją i rozpowszechnieniem w naszym organizmie.

Najliczniej występujące są następujące typy kolagenu to:

• Kolagen typu 1 – występujący najczęściej, obecny w skórze, kościach, ścięgnach i więzadłach.
• Kolagen typu 2 – występuje głównie w chrząstkach.
• Kolagen typu 3 – obecny w tkankach elastycznych, takich jak ściany naczyń krwionośnych i tkanki układu trawiennego.

Włókna kolagenowe pełnią rolę „rusztowania” dla komórek. Dzięki niebywałej wytrzymałości (szacuje się, że włókno kolagenowe o średnicy 1 mm wytrzyma opór 10-kilogramowego ciężarka) i elastyczności umożliwiają utrzymanie struktury tkanek oraz zapewniają elastyczność i odporność na uszkodzenia mechaniczne.

Z czasem, pod wpływem procesów starzenia i oddziaływania czynników zewnętrznych, naturalna produkcja kolagenu maleje, co prowadzi do osłabienia struktury tkanek, utraty elastyczności skóry i zwiększenia widoczności zmarszczek. Niedobór kolagenu wpływa także na funkcjonowanie układu ruchu – zmniejsza się produkcja mazi stawowej i może pojawić się ból stawów podczas aktywności.

Kolagen – białko młodości

Dlaczego kolagen nazywany jest „białkiem młodości”? Ponieważ odgrywa kluczową rolę w zachowaniu młodego wyglądu i spowalnianiu procesów starzenia się skóry (skin aging). To właśnie kolagen odpowiada za utrzymanie elastyczności skóry, jej jędrności i sprężystości, a także ma udział w zapewnianiu strukturalnej integralności innych tkanek organizmu człowieka, takich jak ścięgna, więzadła czy kości.

Białko kolagenowe – budowa

Podstawową jednostką budulcową kolagenu jest tropokolagen. Cząsteczka ta składa się z trzech łańcuchów polipeptydowych (zbudowanych z proliny, glicyny i hydroksyproliny), tworzących potrójną helisę. Następnie w wyniku złożonych przemian (agregacji i sieciowania) powstają długie i wytrzymałe włókna kolagenowe.

Rola kolagenu w organizmie

Kolagen, pełniąc funkcję „rusztowania”, nadaje tkankom wytrzymałość i elastyczność, bierze również udział w procesach regeneracji. Wpływa na utrzymanie odpowiedniej struktury tkanek i narządów budujących organizm,
zapewnia tkankom wytrzymałość mechaniczną oraz zachowanie elastyczności naczyń krwionośnych. Przeciętna dorosła osoba ma w sobie ok. 3 kg włókien kolagenowych!

Wpływ na skórę

Kolagen zapewnia zdrowy wygląd skóry. Warunkuje jędrność i elastyczność skóry, pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry. Gdy naturalna produkcja kolagenu maleje, zdrowie skóry pogarsza się: zwiększa się widoczność zmarszczek, skóra staje się wiotka, odwodniona i podatna na uszkodzenia.

Wpływ na układ ruchu

Kolagen wpływa na to, jak płynnie pracują stawy czy regenerują mięśnie. Zapewnia również elastyczność i wytrzymałość stawów, ścięgien, więzadeł i chrząstek. Niedobór kolagenu w organizmie może skutkować bólem stawów, gorszą ich ruchomością, a także wolniejszą regeneracją po urazach.

Jak wspomóc produkcję kolagenu w organizmie?

Zahamowanie produkcji kolagenu jest procesem naturalnym, związanym ze starzeniem się organizmu. Modyfikacje stylu życia mogą jednak spowolnić ten proces.

Skuteczna strategia obejmuje:

• ograniczenie spożycia alkoholu,
• dietę bogatą w składniki odżywcze, witaminy (przede wszystkim witaminę C) oraz ubogą w żywność przetworzoną i cukry proste,
• dodanie do menu źródeł białka – produkty pochodzenia zwierzęcego, rośliny strączkowe,
• uzupełnienie diety o suplementy kolagenowe zawierające hydrolizowany kolagen,
• rzucenie palenia papierosów,
• używanie kremów z filtrem (zapobiegają rozkładowi kolagenu pod wpływem promieniowania UV),
• codzienne nawilżenie skóry,
• wdrożenie regularnej aktywności fizycznej.

Coraz większą popularność zyskują dieta kolagenowa i dieta bulionowa, oparte na produktach bogatych w naturalny kolagen. Ich włączenie warto jednak skonsultować ze specjalistą oraz mieć na uwadze, że wiele z tych produktów dostarcza sporo kilokalorii i tłuszczów nasyconych (np. czerwone mięso, golonka).

Suplementacja kolagenu – dawkowanie i efekty

Badania nad efektami suplementacji kolagenu potwierdzają, że:

• suplementy kolagenowe (na bazie kolagenu rybiego, w dawce od 2,5 do 10 g dziennie, stosowane od 8 do 12 tygodni) poprawiają kondycję skóry (zmniejszają widoczność zmarszczek, poprawiają elastyczność skóry, mogą spowolnić rozkład kolagenu),
• suplementy diety zawierające kolagen poprawiają funkcjonowanie stawów (zmniejszają ból, poprawiają ruchomość) zarówno u osób starszych, jak i sportowców (10 g, 24 tygodnie),
  suplementacja kolagenu, w połączeniu z ćwiczeniami oporowymi, zwiększa siłę mięśniową u pacjentów z sarkopenią (15 g, 12 tygodni).

Kolagen ukierunkowany na poprawę kondycji skóry często występuje z dodatkiem kwasu hialuronowego, witaminy C, koenzymu Q10, a dodatki takie jak glukozamina, chondroityna czy kadzidłowiec wspierają funkcjonowanie stawów. Suplementacja kolagenu powinna być dopasowana do indywidualnych potrzeb.

Alkohol – szkodliwy depresant

Upośledzenie syntezy kolagenu to tylko jeden z wielu negatywnych skutków nadmiernego spożywania alkoholu, które obejmują:

• uszkodzenie układu nerwowego (zaburzenia pamięci i nastroju, problemy z koncentracją, bóle głowy),
• negatywny wpływ na układ odpornościowy (zwiększona podatność na infekcje, stany zapalne),
• podrażnienie przewodu pokarmowego (wrzody, problemy z trzustką),
• uszkodzenie wątroby (zaburzenia wchłaniania, niedobór witamin),
• zwiększone ryzyko chorób serca,
• zaburzenia psychiczne (uzależnienie),
• zmniejszone nawilżenie skóry (z powodu odwodnienia).