Na co pomagają probiotyki? Farmaceutka wyjaśnia

Na co jest probiotyk?

Najważniejszym zadaniem bakterii probiotycznych jest wspieranie równowagi mikrobioty jelitowej: probiotyki wspierają działanie układu pokarmowego i odpornościowego, wchłanianie składników odżywczych i mogą wspomagać leczenie niektórych dolegliwości takich jak IBS, zaparcia czy biegunka podróżnych.

Aby maksymalnie wykorzystać potencjał szczepów probiotycznych z suplementu diety, warto rozumieć ich mechanizm działania, czym jest szczepozależność i w jaki sposób je przyjmować, by odczuć korzyści zdrowotne.

Czym są bakterie probiotyczne?

Światowa Organizacja Zdrowia definiuje probiotyki jako „żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyści zdrowotne gospodarzowi”. Zatem probiotyki, to żywe kultury bakterii, bezpieczne dla gospodarza i zdolne do kolonizacji.

Najbardziej znane bakterie probiotyczne należą do rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium, a także drożdże Saccharomyces boulardii.

Najczęściej wskazywaną lokalizacją bytowania bakterii probiotycznych są jelita (ponad 70% całej flory bakteryjnej organizmu znajduje się w jelicie grubym), to znajdują się również w:

• jamie ustnej,
• przewodzie pokarmowym,
• pochwie,
• drogach moczowych,
• drogach oddechowych,
• oku,
• na skórze.

Każda lokalizacja zawiera charakterystyczne szczepy bakterii dla danego miejsca, które stanowią integralną część układu odpornościowego i tam wywiera swój pozytywny wpływ na zdrowie gospodarza.

Lactobacillus

Rodzaj Lactobacillus to bakterie probiotyczne, inaczej zwane bakteriami kwasu mlekowego. Są powszechnie stosowanym probiotykiem w celu poprawy równowagi mikroflory jelitowej. Rodzaj Lactobacillus stanowi 6% wszystkich bakterii dwunastnicy u człowieka i 0,3% bakterii jelita grubego. Wykazuje dużą mikroróżnorodność populacji, a jego liczebność w przewodzie pokarmowym zmienia się w zależności od czynników, takich jak:

• wiek,
• stany chorobowe,
• masa ciała,
• sposób porodu,
• dieta,
• leki,
• stres.

Lactobacillus produkują kwas mlekowy na drodze fermentacji cukrów, co ma korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Zakwaszenie środowiska uniemożliwia rozwój bakterii chorobotwórczych (E. coli, Salmonella, Clostridium, Candida albicans), co pozwala zmniejszyć ryzyko infekcji. Natomiast utrzymanie fizjologicznego pH pochwy (< 4,5) ma działanie ochronne przed infekcjami intymnymi.

Lactobacillus naturalnie występują w:

• układzie pokarmowym (szczególnie jelicie cienkim),
• pochwie (gdzie utrzymują fizjologiczne pH),
• jamie ustnej.

Lactobacillus występuje także w żywności fermentowanej – kiszonkach, produktach mlecznych, takich jak jogurty, kefiry. Warto dodać, że przyjmowanie naturalnych probiotyków może przynieść liczne korzyści zdrowotne, jednak nie wystarczą one w przypadku długotrwałych antybiotykoterapii, gdyż ważna jest tutaj szczepozależność, o której piszę w dalszej części artykułu.

Podanie określonych gatunków Lactobacillus łagodzi objawy kliniczne i/lub zapobiega nawrotom niektórych zaburzeń jelitowych, w tym:

• zakażenia Halicobacter Pylori,
• biegunki,
• choroby zapalnej jelit,
• zespołu jelita nadwrażliwego (IBS).

Mikroby te, wytwarzają bakteriocyny, które zapobiegają kolonizacji patogennych bakterii w jelicie.

Dobrze poznane klinicznie szczepy probiotyczne Lactobacillus to:

Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103)

Funkcje: adhezja do nabłonka jelitowego dzięki białku pilinowemu – bakterie posiadają na swojej powierzchni wypustki, zwane pilusami, za pomocą nich przyczepiają się do błony śluzowej jelita; działanie immunomodulujące; hamowanie patogenów.

Zastosowanie:

• leczenie i profilaktyka biegunek (infekcyjnych i poantybiotykowych),
• atopowe zapalenie skóry u dzieci,
• odbudowa mikroflory po antybiotykoterapii,
• wsparcie przy IBS.

Lactobacillus reuteri DSM 17938

Funkcje: produkuje reuterynę (związek przeciwdrobnoustrojowy); wpływa na rozwój i równowagę mikrobioty.

Zastosowanie:

• kolki niemowlęce,
• infekcje układu pokarmowego i moczowo-płciowego,
• wspieranie odporności,
• redukcja zapaleń dziąseł i płytki nazębnej.

Lactobacillus plantarum 299v

Funkcje: stabilizacja bariery jelitowej, produkcja SCFA (np. maślanu), działanie przeciwzapalne.

Zastosowanie:

• zespół jelita drażliwego (IBS),
• poprawa wchłaniania żelaza,
• redukcja wzdęć i bólu brzucha.

Lactobacillus casei Shirota

Funkcje: wspiera odpowiedź immunologiczną, obniża częstość infekcji.

Zastosowanie:

• prewencja infekcji wirusowych,
• regulacja wypróżnień,
• poprawa ogólnego stanu zdrowia jelit.

Lactobacillus acidophilus NCFM

Funkcje: wytwarza bakteriocyny, produkuje witaminy z grupy B, wspiera homeostazę mikrobioty.

Zastosowanie:

• ochrona przed kandydozą,
• wspomaganie mikrobioty pochwy,
• obniżenie cholesterolu i poprawa metabolizmu lipidów.

Jak podaje przegląd naukowy w badaniach na zwierzętach, na większą liczebność bakterii Lactobacillus wpływa zwiększenie spożycia:

• maślanu sodu,
• błonnika,
• pektyn.

a także diety niskokaloryczne i wysokotłuszczowe.

Natomiast bezkaloryczne sztuczne słodziki, dieta bogata w sól oraz bezglutenowa mają działanie zmniejszające redukują populację Lactobacillus.

Bifidobacterium

Bifidobacterium to rodzaj gram-dodatnich, pałeczkowatych beztlenowych bakterii, które posiadają zdolność do produkcji kwasu mlekowego i octowego. Obok bakterii Lactobacillus, stanowią kluczową grupę mikroorganizmów, które zasiedlają jelita i wywierają korzystny wpływ na zdrowie.

Główne pożywienie dla Bifidobacterium stanowią proste cukry (prebiotyki) o niskiej masie cząsteczkowej. Posiadają one pozakomórkowe „fabryki”, które rozkładają duże węglowodany z naszego pożywienia, takie jak błonnik, na mniejsze, co z kolei jest wykorzystane do produkcji krótkołańuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA). Do SCFA należą octan oraz propionian. Te związki wywierają ochronny wpływ na komórki nabłonka jelit, indukując regenerację i zwiększając integralność błony śluzowej.

Co więcej, SCFA stanowią „narzędzie” w komunikacji między jelitami a mózgiem. Podobnie jak bakterie z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacteria konkurują z bakteriami patogennymi o miejsce przy błonie śluzowej jelita, co hamuje rozwój patogenów.

Wśród Bifidobacteria wyróżniamy poszczególne szczepy:

Bifidobacterium longum subsp. longum BB536

Funkcje: wspomaga odporność, działa przeciwzapalnie, wspiera równowagę mikroflory jelitowej.

Zastosowanie:

• w zaburzeniach trawiennych,
• w infekcjach przewodu pokarmowego,
• w obniżaniu ryzyka infekcji dróg oddechowych,
• w poprawie tolerancji laktozy.

Bifidobacterium breve M-16V

Funkcje: wpływa na dojrzewanie układu odpornościowego, reguluje odpowiedź immunologiczną, wspiera rozwój mikrobioty niemowląt.

Zastosowanie: często stosowany u wcześniaków i noworodków, szczególnie w zapobieganiu martwiczemu zapaleniu jelit (NEC).

Bifidobacterium bifidum Bb-12

Funkcje: poprawia odporność, wspiera zdrowie jelit, wytwarza witaminy z grupy B.

Zastosowanie: przywracanie mikroflory po antybiotykoterapii, zmniejszanie biegunek infekcyjnych.

Bifidobacterium infantis 35624

Obecnie nazywane B. longum subsp. infantis.

Funkcje: silne działanie immunomodulujące, redukcja cytokin prozapalnych (IL-6, TNF-α).

Zastosowanie: wspomaganie leczenia zespołu jelita drażliwego (IBS), chorób zapalnych jelit.

Bifidobacterium adolescentis

Funkcje: uczestniczy w metabolizmie węglowodanów i produkcji SCFA (krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych).

Zastosowanie: korzystny wpływ na glikemię i profil lipidowy; wspiera metabolizm u dorosłych.

Saccharomycces – drożdże probiotyczne

Saccharomyces boulardii należą do grupy drożdżaków, które posiadają właściwości przywracające prawidłowy skład flory jelitowej. Są skuteczne we wspomaganiu leczenia ostrych chorób przewodu pokarmowego (np. biegunka) lub chorób przewlekłych (zapalna choroba jelit). Do tej pory jest to jedyny drożdżak stosowany jako probiotyk.

Znajdziemy wśród nich szczepy:

• Saccharomyces boulardii CNCM I-745,
• Saccharomyces boulardii Hansen CBS 5926.

S. boulardii wydziela białka, które zmniejszają przyleganie patogenów do komórek nabłonkowych gospodarza. Co ciekawe, drożdżaki te mają zdolność neutralizacji toksyn – wytwarzają one enzymy, które rozszczepiają toksyny.

S. boulardii może również blokować receptory dla toksyn, a także sam stanowić dla nich „wabik”. Enteroroksyny przyczepiają się do drożdżaka i stają się nieszkodliwe. Jednym słowem S.boluardii bierze to na przysłowiową “klatę”!

Opisana strategia „na plastra” jest u drożdżaków silnie zakorzeniona. U osób z zaburzoną florą bakteryjną przylegają one do ściany jelita, uniemożliwiając to patogenom. Z racji swoich rozmiarów, stanowią zwarty mur, przez który trudno przedrzeć się nieproszonym gościom. W przypadku bakterii E.coli, gdy zaczynają pokazywać swoją przewagę, S.boluardii włącza tryb przylegania do komórek bakteryjnych, hamując wówczas ich toksyczną aktywność. To niesamowite co dzieje się w naszym organizmie!

Jak działają probiotyki?

Probiotyki, dzięki swej działalności, pomagają utrzymać zdrowie jelit. Za pomocą specjalnych enzymów rozkładają włókna błonnika, których człowiek nie jest w stanie sam wykorzystać. Daje im to produkty odżywcze, potrzebne do syntezy krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), takich jak: mrówczan, octan, propionian, maślan, walerianian, izowalerianian i heksanoan, mających istotny wpływ na stan zdrowia jelit.

Wytwarzane kwasy tłuszczowe działają jak „klej” uszczelniający błonę śluzową jelita, co stanowi idealną barierę ochronną przed patogenami. Co więcej, przyklejone do ścian jelita bakterie probiotyczne, uniemożliwiają przyleganie i kolonizację patogenów, przez co wzmacniają odporność i zmniejszają ryzyko infekcji. Z kolei inne mikroby wytwarzają bakteriocyny, mające działanie bakteriobójcze, co ogranicza rozwój bakterii chorobotwórczych.

Prócz kwasów tłuszczowych na stan bariery jelitowej ma również wpływ jelitowy układ nerwowy. Reguluje on motorykę i przepuszczalność jelita. I tam swoje 3 grosze muszą również dodać bakterie probiotyczne:

Dzięki wytwarzanym mediatorom, takim jak SCFA, szczepy bakterii probiotycznych są w stanie regulować syntezę jelitowej serotoniny, która odpowiada za motorykę jelita — przyspiesza lub zwalnia opróżnianie jelita.

SCFA, które dostają się do układu krążenia, pobudzają nerw błędny i wysyłają sygnały do ​​mózgu przez oś jelitowo-mózgową. Mikrobiota jelitowa potrafi wytwarzać dopaminę i kwas aminomasłowy, czym reguluje samopoczucie. Jak podają badania, dysbioza może powodować uszkodzenie neuronów jelitowych, co upośledza komunikację na osi jelia-mózg.

Korzyści zdrowotne ze stosowania probiotyków

Probiotyki mają ogromne znaczenie dla naszego organizmu, a ich stosowanie może przynieść liczne korzyści zdrowotne.

Wspierają pracę układu pokarmowego

Wytwarzany przez bakterie jelitowe octan, bierze udział w przekształcaniu witaminy A w kwas retinowy, a także w wydzielaniu mucyn i immunoglobuliny IgA, w celu wzmocnienia funkcji bariery jelitowej. Natomiast propionian i maślan redukują stan zapalny błony śluzowej jelit, co wpływa na zdrowie układu pokarmowego.

Bakterie jelitowe porzez regulację serotoniny, wpływają na procesy czynnościowe jelit, a także przepływ krwi przez jelita i wydzielanie soku trawiennego. Odgrywa to istotną rolę w leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS). Coraz więcej dowodów, sugeruje, że u pacjentów z IBS czynniki psychospołeczne (lęk, stres) mogą prowadzić do objawów brzusznych.

W przypadku leczenia zespołu jelita drażliwego sprawdzają się probiotyki:

• Bacillus coagulans,
• Lactobacillus plantarum,
• Lactobacillus acidophilus,
• Saccharomyces boluardii.

Ostatnio coraz więcej mówi się o osi jelito-mikrobiota-wątroba-mózg.

Okazuje się, że produkty metabolizmu bakterii, za pomocą żyły wrotnej, trafiają do wątroby i regulują jej czynność. Wątroba w zamian za to transportuje sole żółciowe i cząsteczki przeciwdrobnoustrojowe do światła jelita przez drogi żółciowe, pomaga to w utrzymaniu równowagi flory bakteryjnej.

W drugą stronę – dysbioza jelit może prowadzić do zaburzeń metabolicznych w wątrobie, co z kolei prowadzi do uszkodzenia wątroby i rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby.

Wspierają równowagę mikroflory jelita podczas antybiotykoterapii

Niestety antybiotyki nie posiadają intuicji, nie potrafią selekcjonować bakterii na dobroczynne i chorobotwórcze… Dlatego bardzo często podczas antybiotykoterapii dochodzi do zachwiania równowagi flory bakteryjnej. Ważne jest zatem stosowanie probiotyków podczas leczenia oraz 14 dni po przebytej kuracji antybiotykiem, w celu uzupełnienia mikroflory jelitowej i profilaktyki biegunki poantybiotykowej.

Bakterie probiotyczne pełnią funkcję obronną. Ich obecność uniemożliwia rozrost flory patogennej, na zasadzie „to nasz teren, jest nas więcej”. Wytwarzają również bakteriocyny uniemożliwiające przyczepianie się bakterii patogennych do ścian jelita.

Zapobiegają biegunce podróżnych

W krajach o innym klimacie, zwłaszcza tych ciepłych i o niższym standardzie sanitarnym, możemy doświadczyć tzw. biegunki podróżnych. Jest ona związana z działalnością toksyn bakteryjnych w świetle jelita. Np. nadmierna aktywność bakterii E. coli powoduje wodnistą biegunkę sekrecyjną.

W cięższych przypadkach biegunka może być wywołana przez Salmonella sp., Shigella sp., czy Campylobacter jejuni., objawia się ona wysoką gorączką i krwistymi stolcami. Takie symptomy, to już wskazanie do wizyty u lekarza i zastosowania antybiotyku. Leczenie biegunek sekrecyjnych opiera się zwykle na probiotykoterapii oraz uzupełnianiu elektrolitów.

W tym celu warto wybrać suplementy diety zawierające szczepy probiotyczne:

• Lactobacillus rhamnosus GG ATCC53103,
• Bifidobacterium bifidum,
• Bofidobacterium lactis,
• Saccharomyces boulardii CNCM I-745.

Zaleca się profilaktyczną probiotykoterapię, co najmniej tydzień przed wyjazdem do ciepłych krajów.

Poprawiają wchłanianie składników odżywczych w przewodzie pokarmowym

Bakterie probiotyczne promują wchłanianie mikroelementów i witamin w następujących sposób:

1. Fermentacja węglowodanów i produkcja SCFA: Kwas octowy, propionowy i masłowy, powstające w wyniku fermentacji przez Lactobacillus, obniżają pH jelit, co zwiększa rozpuszczalność niektórych minerałów (np. wapnia, żelaza, magnezu, cynku), ułatwia ich dyfuzję bierną przez błonę jelitową.
2. Synteza enzymów trawiennych: Niektóre szczepy produkują enzymy (np. fitazy, proteazy, lipazy), które rozbijają związki chelatujące minerały (np. fityniany i szczawiany), przez co zwiększają biodostępność wapnia, żelaza, cynku i magnezu, poprawiają trawienie białek i tłuszczów, wspomagając przyswajanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (ADEK).
3. Stymulacja ekspresji transporterów błonowych: Lactobacillus może zwiększać ekspresję jelitowych transporterów jonów i witamin, np.: dla żelaza, wapnia oraz dla cynku.
4. Wzmacnianie integralności bariery jelitowej: Szczepy probiotyczne redukują stan zapalny i poprawiają strukturę ścisłych połączeń komórkowych, co ułatwia wchłanianie produktów odżywczych.

Wspierają układ odpornościowy

Mikrobiota jelitowa moduluje układ odpornościowy poprzez produkcję cząsteczek o funkcjach immunomodulacyjnych i przeciwzapalnych, które są zdolne do stymulowania komórek odpornościowych. Żywe mikroorganizmy promują również zwiększoną aktywność fagocytarną (organizm włącza tryb sprzątanie), proliferację komórek i produkcję wydzielniczych immunoglobulin IgA i IgM, które stoją na straży błon komórkowych.

Pomocne w alergii

Obecnie uznaje się, że dysbioza może mieć duży wpływ na rozwój alergii pokarmowej.

Badania dowodzą, że w przypadku alergii na mleko krowie dużą rolę odgrywają szczepy rodzaju Lactobacillus, przede wszystkim:

• Lactobacillus acidophilus,
• Lactobacillus plantarum,
• Lactobacillus rhamnosus GG.

W przypadku alergii na białko jaja kurzego korzystne efekty wykazuje szczep bakterii Bifidobacterium longum subsp. longum 51A. Podobne efekty przynosi stosowanie suplementów diety zawierających szczep Akkermansia muciniphila. Ale, ale! Należy pamiętać o wysokiej podaży błonnika, gdyż jego brak, może spowodować odwrotny skutek!

Jak już wcześniej wspomniałam, szczepy probiotyczne mają zdolność do syntezy SCFA, które działają przeciwzapalnie i uszczelniają barierę jelitową. Główną rolę odgrywa tutaj maślan. Przez rozszczelnioną barierę jelitową zdecydowanie łatwiej przedzierają się do krwiobiegu toksyny oraz alergeny, które zaostrzają odczyn alergiczny – to właśnie maślan pozwala temu zapobiec.

Szczepy bakterii probiotycznych wykazują również działanie obniżające immunoglobulinę IgE oraz regulujące aktywność limfocytów Th2, co wpływa na siłę odpowiedzi alergicznej. Zatem wybierając probiotyk, warto w tym przypadku wybrać połączenie probiotyku z postbiotykiem, jakim jest maślan.

Psychobiotyki a zdrowie psychiczne

Bakterie probiotyczne, zwane psychobiotykami, mają zdolność regulowania stanu psychicznego człowieka. Dzieje się to za pomocą osi jelito-mózg. Produkowane przez mikroflorę jelitową neuroprzekaźniki, takie jak serotonina, dopamina, czy kwas aminomasłowy odgrywają ważną rolę w kontrolowaniu:

• równowagi pobudzająco-hamującej neuronów,
• nastroju,
• funkcji poznawczych,
• procesów uczenia się i zapamiętywania.

Niektóre szczepy psychobiotyków hamują stany zapalne i obniżają poziom kortyzolu, co skutkuje łagodzeniem objawów lęku i depresji. Regulacja nerwowa za pomocą psychobiotyków, na osi podwzgórze-przysadka, odgrywa ważną rolę w mediacji skutków stresu w przewodzie pokarmowym. Tę rolę można przypisać bakteriom Bifidobacterium infantis.

Wśród psychobiotyków znajdziemy takie szczepy jak:

• Lactobacillus helveticus R0052,
• Bifidobacterium longum R0175,
• Lactobacillus brevis,
• Bifidobacterium dentium,
• Lactobacillus plantarum V299.

Probiotyki a zdrowie oczu

Istnieje coś takiego jak oś jelitowo-oczna.

Doustna suplementacja naturalnymi probiotykami ma korzystny wpływ na przebieg kliniczny jednej z najczęstszych chorób oczu – gradówki, przynajmniej w przypadku małych zmian, bez wywoływania istotnych powikłań. Dotyczy to mieszanki żywych bakterii S. thermophilus , Lactococcus lactis i L. delbrueckii subsp. Bulgaricus.

Ponadto, trwają badania na temat probiotycznych kropli do oczu w celu łagodzenia objawów wiosennego zapalenia rogówki i spojówek, takich jak:

• świąd,
• światłowstręt,
• pieczenie,
• łzawienie.

Okazuje się, że probiotyki w formie kropli, zawierające szczepy Saccharomyces boulardii i Lactobacillus rhamnosus, przynoszą znaczną ulgę w ciągu 2 do 4 tygodni!

Szczepozależność – czym jest?

Szczepozależność oznacza, że w obrębie jednego gatunku, w zależności od tego, jakiego szczepu użyto, może on wywierać różne działanie na organizm.

Szczepozależność możemy porównać do lekarzy specjalistów. Owszem, każdy może tytułować się lekarzem specjalistą, jednak każdy w swojej dziedzinie. Przykładowo: lekarz okulista, mimo że jest lekarzem specjalistą, nie zajmuje się przeprowadzaniem gastroskopii, czy lekarz ginekolog nie chwyci za wiertło stomatologiczne i nie zacznie leczyć zębów. Dodatkowo, w konkretnej dziedzinie są też różne, szczegółowe specjalizacje.

Tak działają probiotyki – Lactobacillus rhamnosus hamuje biegunkę; Lactobacillus casei poprawia nastrój; L. plantarum DSM 19,463 wytwarza GABA, z kolei L. plantarum 8P-A3 stymuluje wytwarzanie tlenku azotu.

Zatem każdy szczep ma swoją specyfikę działania i nie można kierować się tylko rodzajem i gatunkiem, bo każdy szczep pełni swoje funkcje. Dobieraj probiotyk do indywidualnych potrzeb zdrowotnych.

Stosowanie probiotyków – poradnik

Dobierz szczep do potrzeb

Czym się kierować wybierając probiotyk?

• Specyfiką szczepu – przed rozpoczęciem suplementacji probiotykami należy zapoznać się z informacjami, jakie funkcje pełni dany szczep bakterii i jakie korzyści zdrowotne chcemy uzyskać np. czy ma to być szczep pomocny w leczeniu biegunki, jelita drażliwego (IBS), alergii, czy może poprawiający ogólne samopoczucie.
• Liczebnością kolonii – należy wybierać szczepy probiotyczne zawierające co najmniej 1 × 10^9 jednostek tworzących kolonie (CFU), aby zapewnić kolonizację jelit i wywierać mierzalne korzystne efekty. Mniejsze ilości można stosować w przypadkach, gdy solidne dowody naukowe potwierdzają zdolność kolonizacyjną konkretnego szczepu.

Stosuj regularnie

Regularne przyjmowanie probiotyków pomaga w utrzymaniu równowagi flory bakteryjnej.

Szczególne znaczenie ma to w przypadku drożdżaków Saccharomyces boluardii, gdyż wykazują one trudność w przyczepianiu się do ścian jelita, co utrudnia kolonizację. Dopiero regularne stosowanie tych probiotyków zwiększa liczebność drożdżaków i są one w stanie, na zasadzie konkurencji, wyeliminować patogeny.

Wspieraj przyswajalność

Środowisko, w którym muszą przetrwać bakterie probiotyczne, jest wymagające. Muszą być one odporne na działanie enzymów trawiennych czy obniżone pH w żołądku. Nie stosuj probiotyków na pusty żołądek. Niskie pH kwasu solnego działa bójczo na szczepy probiotyczne. Przyjęcie posiłku podnosi odczyn pH żołądka, co chroni bakterie przed zniszczeniem. Dlatego pamiętaj o przyjmowaniu preparatów probiotycznych po posiłku.

Unikaj interakcji

Pamiętaj o 2-godzinnej przerwie między antybiotykiem i probiotykiem, zwłaszcza jeśli stosujesz szczepy Lactobacillus, czy Bifidobacterium. Wyjątek stanowią probiotyki zawierające drożdżaki Saccharomyces boluardii, gdyż są one odporne na działanie antybiotyków.