Farmaceutka wyjaśnia czy można łączyć żelazo z witaminą D
Tak, można łączyć żelazo i witaminę D, chociaż zaleca się przyjmowanie ich o różnych porach dnia lub z zachowaniem co najmniej kilku godzin odstępu, ponieważ wysokie dawki obu tych substancji mogą konkurować o receptory w jelitach, potencjalnie zmniejszając wzajemne wchłanianie.
Można bezpiecznie przyjmować żelazo i witaminę D równocześnie, chociaż ich interakcja jest bardziej skomplikowana niż w przypadku innych połączeń składników odżywczych. Witamina D i żelazo nie wykazują bezpośrednich, szkodliwych interakcji, ale badania sugerują pewien wpływ na wzajemny metabolizm. Żelazo wchłania się głównie w dwunastnicy w środowisku kwaśnym, najlepiej na pusty żołądek. Witamina D jako składnik lipofilowy wymaga obecności tłuszczów do optymalnego wchłaniania, dlatego powinna być przyjmowana z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Różne wymagania dotyczące warunków wchłaniania wskazują, że najlepiej przyjmować żelazo i witaminę D w różnych porach dnia. Ponadto badania wskazują na złożone powiązania między witaminą D a gospodarką żelaza na poziomie systemowym. Witamina D może wpływać na status żelaza poprzez regulację hepcydyny – głównego hormonu kontrolującego homeostazę żelaza. Z drugiej strony, niedobory żelaza mogą wpływać na wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, w tym witaminy D.
Czy żelazo i witamina D konkurują o wchłanianie?
Niektóre źródła sugerują, że witamina D może wpływać na wchłanianie żelaza i poprawiać jego status. Mechanizm ten jest związany z wpływem ekspresję transporterów jelitowych lub na systemowej regulacji metabolizmu żelaza przez hepcydynę, a także zmniejszanie przez witaminę D poziomu cytokin prozapalnych, których podwyższony status może zaburzać wchłanianie żelaza (stan zapalny aktywizuje hepcydynę, a jej wzrost blokuje wchłanianie żelaza). Wydaje się zatem, że przy niedoborach żelaza i wyrównywaniu zasobów tego pierwiastka korzystne może okazać wyrównanie także niedoborów witaminy D.
Jednak efekt ten wydaje się być klinicznie nieistotny przy umiarkowanych dawkach obu składników. Większość ekspertów zgadza się, że u zdrowych osób ryzyko znaczących interakcji jest minimalne.
Korzyści z łącznego stosowania żelaza i witaminy D
Przyjmowanie żelaza i witaminy D w codziennej suplementacji może przynosić pewne korzyści.
- Synergia w niektórych populacjach: u dzieci programy profilaktyczne łączące żelazo i witaminę D wykazują lepszą skuteczność niż monoterapie.
- Wspólne niedobory: oba składniki często występują w niedoborze u tych samych grup (dzieci, osoby starsze, kobiety w wieku rozrodczym), więc łączna suplementacja może być praktycznie uzasadniona.
Suplementacja żelaza i witaminy D – zalecenia praktyczne
- Żelazo przyjmuj najlepiej na pusty żołądek (np. rano na czczo).
- Witaminę D przyjmuj z posiłkiem zawierającym tłuszcz (np. jaja, awokado, orzechy, tłuste ryby).
Rozdzielenie w czasie może zoptymalizować wchłanianie obu składników.
Żelazo a witamina D – co mówią badania kliniczne?
Badania obserwacyjne sugerują pozytywny związek między statusem żelaza a witaminy D – osoby z wyższymi poziomami jednego składnika często mają też wyższe poziomy drugiego.
Badania interwencyjne przynoszą mieszane wyniki:
- Badanie na nastolatkach z Arabii Saudyjskiej wykazało, że 6-miesięczna suplementacja witaminy D (1000 IU/dzień) obniżyła poziom żelaza w surowicy o 42%
- Inne badania u zdrowych dorosłych nie wykazały istotnego wpływu suplementacji witaminy D na parametry żelaza.
- Najnowsze duże badanie u osób starszych (BEST-D) potwierdziło, że suplementacja witaminy D nie poprawia znacząco poziomów żelaza.
-
Źródła
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5159690/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6315440/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4659411/
- https://www.drugs.com/drug-interactions/multivitamin-with-iron-with-vitamin-d3-1663-0-646-5790.html
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35405984/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6315440/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4977672/
- https://www.nhsbt.nhs.uk/news/vitamin-d-supplements-unlikely-to-increase-iron-levels-in-older-people