Piperyna – cenny składnik pieprzu. Na co pomaga i jak ją stosować?

Piperyna – co to jest?

Piperyna jest jednym z głównych składników pieprzu. To właśnie ona nadaje mu charakterystycznego, pikantnego smaku i aromatu. Piperyna należy do grupy alkaloidów, czyli naturalnie występujących bioaktywnych związków, które wykazują wszechstronne oddziaływanie na organizm. Niektóre alkaloidy mogą działać na nas toksycznie, a inne pobudzająco, uspokajająco czy przeciwbólowo. Piperyna, stosowana w odpowiedniej ilości może przynosić wiele korzyści dla zdrowia.

Zawartość piperyny w pieprzu zależy od jego koloru – najwięcej piperyny znajduje się kolejno w pieprzu czarnym, białym, zielonym i kolorowym. Jednak w pieprzu jest stosunkowo niewiele piperyny. Najwyższą koncentrację tego składnika zawierają ekstrakty z pieprzu zawarte w suplementach diety. Zawierają one takie ilości piperyny, która wykazuje pozytywne działanie na zdrowie czy wchłanianie innych składników aktywnych.

Poniżej na zdjęciu widać kryształy piperyny wyizolowane z czarnego pieprzu (źródło: Wikimedia commons).

Piperyna została odkryta w 1819 roku przez duńskiego chemika i fizyka doświadczalnego Hansa Christiana Ørsteda, który wyodrębnił ją z owoców Piper nigrum. Współcześnie piperynę pozyskuje się jako ekstrakt z czarnego pieprzu lub na drodze syntezy chemicznej.

Ze względu na słabą rozpuszczalność w wodzie, piperyna jest zwykle ekstrahowana z czarnego pieprzu przy użyciu rozpuszczalników organicznych, takich jak dichlorometan lub etanol. Jest sprzedawana jako suplement diety (monoskładnik) albo jako dodatek do innych składników – najczęściej kurkuminy z kurkumy.

Właściwości piperyny

Piperyna wykazuje właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne i antyoksydacyjne, wspiera układ sercowo-naczyniowy, nerwowy i pokarmowy. Piperyna może również wspomagać odchudzanie, a także zwiększa biodostępność niektórych składników odżywczych i aktywnych oraz leków o 30-200%.

Warto mieć na uwadze, że wiele badań naukowych, które sugerują takie właściwości piperyny, zostały przeprowadzone na zwierzętach lub metodą in vitro. Potrzeba więcej badań z udziałem ludzi, aby w pełni poznać potencjał piperyny i jej wpływ na funkcjonowanie organizmu.

Jakie korzyści daje stosowanie piperyny?

Suplementy zawierające piperynę mogą znaleźć zastosowanie u osób, które chcą zwiększyć biodostępność niektórych składników aktywnych i odżywczych, wesprzeć układ krążenia, pokarmowy i nerwowy. Antyoksydacyjne właściwości piperyny wspierają organizm w walce z wolnymi rodnikami.

Zwiększa przyswajanie innych składników odżywczych i związków

Piperyna wpływa na zwiększenie biodostępności niektórych składników. Oznacza, że są one lepiej przyswajane przez organizm i po spożyciu z piperyną, wchłonie on więcej składnika aktywnego.

Piperyna ma pozytywny wpływ na wchłanianie:

• kurkuminy,
• beta-karotenu,
• żelaza,
• selenu,
• koenzymu Q10,
• witaminy B6,
• witaminy D,
• resweratrolu.

Ponadto piperyna może poprawiać biodostępność leków poprzez hamowanie niektórych enzymów biorących udział w ich metabolizmie.

Te leki to np.:

• metformina,
• rifampicyna,
• izoniazyd,
• amoksycylina,
• newirapina,
• pyrazinamid,
• etambutol.

Działa antyoksydacyjnie

Piperyna znana jest ze swoich właściwości przeciwutleniających. Jej stosowanie może pomóc zmniejszyć uszkodzenia oksydacyjne poprzez wychwytywanie wolnych rodników i reaktywnych form tlenu (ROS), a także może wzmocnić własną obronę antyoksydacyjną organizmu, m.in. poprzez zwiększenie produkcji glutationu.

Zmiatając wolne rodniki i zmniejszając stres oksydacyjny, piperyna może pomóc w ochronie przed różnymi chorobami związanymi z uszkodzeniami oksydacyjnymi, takimi jak nowotwory, choroby serca i zaburzenia neurodegeneracyjne. Działanie antyoksydacyjne obejmuje także zahamowanie procesu starzenia.

Działa przeciwzapalnie

Piperyna wykazuje działanie przeciwzapalne i może pomóc w redukcji stanów zapalnych w organizmie. Hamuje produkcję cytokin prozapalnych, takich jak IL-6, IL-1β i TNF-α, a także hamuje aktywację szlaków sygnałowych, takich jak NF-κB i MAPK, które odgrywają rolę w stanach zapalnych.

Kilka starszych badań na zwierzętach sugeruje również, że piperyna może zmniejszać stan zapalny związany z takimi schorzeniami jak zapalenie stawów i astma. Jedno z badań z 2020 roku przeprowadzonych w probówce wykazało, że ekstrakt z piperyny pomaga chronić komórki skóry przed uszkodzeniami i stanami zapalnymi wywołanymi promieniowaniem ultrafioletowym. W innym badaniu na probówkach piperyna blokowała produkcję kilku markerów stanu zapalnego w komórkach mózgu i rdzenia kręgowego.

Wspiera układ nerwowy

Niektóre badania na zwierzętach sugerują, że piperyna może oferować szereg korzyści wspierających mózg i układ nerwowy. Badania na myszach wykazały, że piperyna zmniejsza stan zapalny i chroni zdrowie komórek mózgowych u myszy z chemicznie wywołaną chorobą Parkinsona oraz może zapobiegać upośledzeniu umysłowemu związanemu z chorobą Alzheimera.

Inne badanie przeprowadzone na szczurach wykazało, że piperyna poprawia pamięć i chroni przed uszkodzeniem osłonki mielinowej, czyli warstwy izolacyjnej wokół włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym. Piperyna może mieć potencjał jako przyszła terapia dla osób ze stwardnieniem rozsianym (MS).

Wspiera układ sercowo-naczyniowy

Piperyna wykazuje potencjalne korzyści dla zdrowia serca – może poprawiać profil lipidowy, zmniejszyć stres oksydacyjny i stan zapalny, wykazuje także działanie przeciwnadciśnieniowe. Piperyna może również pomóc złagodzić niedokrwienie mięśnia sercowego (zmniejszony przepływ krwi do serca) oraz zmniejszyć jego uszkodzenie i zwłóknienie.

Niektóre badania sugerują, że piperyna może wpływać na poziom cukru we krwi poprzez różne mechanizmy. Jedno z badań in vitro wykazało, że piperyna zwiększa wchłanianie cukru z krwi do komórek, co może pomóc w zapobieganiu wysokiemu poziomowi cukru. Badania przeprowadzone na zwierzętach sugerują, że piperyna może również pomóc w zapobieganiu insulinooporności.

Wspiera układ pokarmowy

Piperyna poprawia przemianę materii, stymuluje wydzielanie soków trawiennych, może skrócić czas pasażu żołądkowo-jelitowego i zwiększa wchłanianie składników odżywczych. Dzięki temu, że piperyna pomaga przyspieszyć przemieszczanie się pokarmu przez przewód pokarmowy, może to zmniejszyć dyskomfort i gromadzenie się gazów.

Wspiera układ odpornościowy

Piperyna może modulować układ odpornościowy poprzez wpływ na aktywność komórek i procesów z nim związanych. Wspiera odporność organizmu poprzez kilka mechanizmów:

• zmniejsza stan zapalny, co jest ważne dla utrzymania prawidłowej odpowiedzi immunologicznej;
• działa jako przeciwutleniacz, pomagając chronić komórki przed uszkodzeniami spowodowanymi przez wolne rodniki;
• niektóre badania wskazują, że piperyna może zwiększać całkowitą liczbę białych krwinek, które są niezbędne do zwalczania infekcji.

Piperyna na odchudzanie

Piperyna wykazuje potencjał wspomagania odchudzania, choć efekty są bardziej zauważalne w badaniach na zwierzętach i mogą nie być tak znaczące u ludzi. Właściwości odchudzające piperyny prawdopodobnie wynikają z tego, że może ona wpływać na kilka mechanizmów związanych z metabolizmem.

Badania na zwierzętach wykazały, że piperyna może zmniejszać masę ciała i zawartość tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tłuszczu trzewnego, gdy są one karmione dietą wysokotłuszczową. Niektóre badania wykazały znaczne zmniejszenie masy ciała (np. o 12-15% w jednym badaniu) w porównaniu z grupami kontrolnymi.

Z badań wiemy, że hamuje ona różnicowanie adipocytów, czyli może blokować powstawanie nowych komórek tłuszczowych. Istnieją także przesłanki, że piperyna może wpływać na geny związane z lipogenezą (tworzeniem tłuszczu) i lipolizą (rozkładem tłuszczu). Piperyna ma także potencjał do przyspieszenia metabolizmu i procesu termogenezy.

Działanie piperyny w kontekście utraty tkanki tłuszczowej należałoby jednak sprawdzić w badaniach klinicznych przeprowadzonych w złotym standardzie. Jeśli chcesz zrzucić trochę zbędnych kilogramów, postaw na połączenie diety redukcyjnej i aktywności fizycznej – to najlepsze „narzędzia” w procesie odchudzania.

Działanie przeciwbakteryjne

Piperyna wykazuje właściwości antybakteryjne wobec różnych bakterii, w tym zarówno bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Badania wykazały, że piperyna może hamować wzrost bakterii, a nawet zakłócać wczesne fazy stanu zapalnego, w którym pośredniczą histamina i serotonina. Ponadto piperyna wykazuje zdolność do zwiększania skuteczności niektórych antybiotyków, potencjalnie zmniejszając potrzebę stosowania wysokich dawek lub rozwoju oporności na antybiotyki.

Przeciwnowotworowy potencjał

Niektóre badania sugerują, że piperyna może pomóc zablokować wzrost, podział i rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych ze względu na swoje działanie antyoksydacyjne. Piperyna była badana pod kątem jej terapeutycznego wpływu na komórki raka piersi, prostaty i okrężnicy. Potrzeba jednak większej ilości badań z udziałem ludzi, by poznać potencjał piperyny w tym aspekcie.

Kurkuma i piperyna

Kurkuma z piperyną tworzą prawdopodobnie najpopularniejszy duet w suplementach diety. Piperyna znacząco zwiększa pozytywny wpływ złocistej przyprawy na nasz organizm – a dokładnie nawet o 2000%. To ważne, ponieważ kurkumina nie jest zbyt dobrze przyswajalna, a dodatek piperyny zwiększa szansę na jej lepszą biodostępność.

W dwóch suplementach diety z kurkumą od Aura Herbals znajdziesz markowy surowiec BioPerine®, czyli ekstrakt z czarnego pieprzu: Kurkuma 500 mg C3 Complex® i Kurkuma 500 mg BCM-95®.

Jak stosować piperynę?

Piperynę w formie ekstraktu zazwyczaj stosuje się w ilości 1-10 mg (1-2 kapsułki) w zależności od potrzeb. Należy zawsze stosować piperynę zgodnie ze wskazaniami producenta na opakowaniu.
Piperynę można przyjmować o dowolnej porze dnia, ale dla maksymalnej absorpcji zaleca się ją stosować na ok. 30 minut przed śniadaniem. Jeśli jednak zależy Ci na zwiększeniu przyswajania innych składników aktywnych, należy ją przyjmować łącznie z nimi.

Po wchłonięciu z jelita piperyna pozostaje niezmieniona i jest rozprowadzana do innych narządów, takich jak wątroba, serce, śledziona, płuca i nerki, z najwyższym stężeniem (50%) w wątrobie.

Przeciwwskazania do stosowania

Nie należy stosować suplementów diety z piperyną w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u dzieci. Piperyna jest także przeciwwskazana u osób mających zaburzenia krzepnięcia krwi, stosujących leki na nadciśnienie, przeciwdepresyjne, przeciwcukrzycowe.

Piperyna może zaburzać wchłanianie niektórych leków (digoksyna, teofilina) lub nasilać ich działanie (warfaryna, karbamazepina, diklofenak).

Badania laboratoryjne sugerują, że stosowanie piperyny w formie suplementu diety może spowalniać krzepnięcie krwi. Wysokie dawki mogą prowadzić do krwawienia. Z tego powodu należy odstawić suplementy diety z piperyną na 2 tygodnie przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.

Skutki uboczne

Suplementacja piperyną (szczególnie w nadmiernych ilościach) może powodować pojawienie się skutków ubocznych takich jak:

• zgaga,
• nudności,
• ból brzucha,
• wymioty.

Zazwyczaj mijają po odstawieniu preparatu z piperyną. Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się tych objawów, stosuj się do zaleceń producenta odnośnie dawkowania i nie przyjmuj piperyny na czczo.

Piperyna – jaka najlepsza?

Najlepsza piperyna to czysty, standaryzowany na minimum 95% ekstrakt (np. BioPerine®). Wybieraj suplementy diety z piperyną, które posiadają badania laboratoryjne potwierdzające wolność od zanieczyszczeń mikrobiologicznych i metalami ciężkimi.