Czy witamina D ma wpływ na tarczycę?
Tak, witamina D ma wpływ na tarczycę, a jej niedobór może wiązać się z nasileniem chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak choroba Hashimoto. Witamina D reguluje działanie układu odpornościowego, co może zmniejszać stan zapalny tarczycy i obniżać poziom przeciwciał, a także wpływa na metabolizm hormonów tarczycy i poziom TSH.
Witamina D jest ważnym składnikiem regulującym funkcje układu odpornościowego. W przypadku chorób autoimmunologicznych, gdzie dochodzi do zakłóconych funkcji immunologicznych witamina D jest istotnym graczem hamując nadmierne reakcje autoimmunologiczne. Witamina D może zmniejszać aktywność autoreaktywnych limfocytów Th1 jednocześnie zwiększając działanie limfocytów regulatorowych, które tłumią autoagresję. Ponadto działając przeciwzapalnie witamina D może spowalniać progresję chorób autoimmunologicznych.
Jaki wpływ ma niedobór witaminy D na tarczycę?
Niedobór witaminy D może wpływać na tarczycę, zwiększając ryzyko chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto i pogarszając ich przebieg. Może to prowadzić do podwyższenia poziomu TSH, wzrostu przeciwciał tarczycowych aTPO, aTG i pogorszenia procesu przekształcania hormonów tarczycy T3 w T4.
Witamina D działa głównie poprzez immunomodulację i ochronę przed autoagresją, co może stabilizować funkcję tarczycy i zmniejszać ryzyko chorób autoimmunologicznych. Niedobory witaminy D mogą zatem wpływać na „rozchwianie” układu immunologicznego i potencjalnie większe prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej, jak i nasilanie stanów zapalnych, co nie jest zjawiskiem sprzyjającym w autoagresji. Nie należy jednak traktować witaminy D jako zastępstwa dla hormonów tarczycy, ponieważ nie wpływa ona na uzupełnienie niedoborów tych hormonów. Działanie opiera się na mechanizmach pośrednich poprzez wpływ na układ immunologiczny.
Niedobór witaminy D
Kiedy mówimy o niedoborze witaminy D i jakie są zalecenia w zależności od wyniku metabolitu 25(OH)D?
Pamiętaj, aby wynik badania krwi skonsultować z lekarzem, który na podstawie wiedzy na Twój temat pomoże Ci dobrać odpowiednią dawkę witaminy D.
-
Gdzie znajduje się tarczyca i dlaczego jest tak ważna?
Tarczyca leży na szyi, tuż pod krtanią, i obejmuje tchawicę z dwóch stron. Ma kształt motyla i produkuje hormony – głównie tyroksynę (T4) i trójjodotyroninę (T3), które kontrolują tempo przemiany materii, pracę serca, mózgu, mięśni i układu rozrodczego. Bez jej hormonów nie da się żyć – wpływają one praktycznie na każdy narząd.
-
Czym różni się TSH od hormonów tarczycy?
TSH nie jest hormonem tarczycy, tylko przysadki. Działa jak „sterownik” – pobudza tarczycę do produkcji T3 i T4. To dlatego oznaczenie TSH jest bardzo czułym wskaźnikiem pracy gruczołu. Gdy hormonów tarczycy jest za mało, przysadka zwiększa TSH, a gdy za dużo – obniża. Jednak samo TSH nie daje pełnego obrazu, dlatego przy podejrzeniu zaburzeń warto oznaczyć także FT3 i FT4.
-
Jakie są typowe objawy niedoczynności tarczycy?
Objawy niedoczynności są różnorodne, bo hormony tarczycy wpływają na cały organizm. Najczęściej pojawiają się: przyrost masy ciała, senność, marznięcie, zaparcia, sucha skóra, wypadanie włosów, obrzęki twarzy i dłoni, obniżony nastrój, spowolnienie, zaburzenia miesiączkowania, spadek libido, pogorszenie pamięci i koncentracji. U mężczyzn możliwe są problemy z potencją i płodnością.
-
Jak rozpoznać niedobór witaminy D3?
Objawy niedoboru witaminy D w organizmie to osłabienie, senność, spadek nastroju, częste infekcje, bóle mięśni i kości, a u dorosłych większe ryzyko złamań. U dzieci niedobór witaminy D może prowadzić do krzywicy. W dłuższej perspektywie niski poziom witaminy D3 zwiększa ryzyko chorób autoimmunologicznych, nadciśnienia, cukrzycy i zaburzeń poznawczych. Najlepszym sposobem diagnozy jest oznaczenie stężenia 25(OH)D3 w surowicy.
-
Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja w chorobie Hashimoto?
Dieta osób z chorobą Hashimoto powinna opierać się na tych samych zasadach, co racjonalne, zdrowe żywienie. Zaleca się spożywanie 3-5 posiłków dziennie w stałych odstępach, co 3-4 godziny. W jadłospisie powinny znaleźć się źródła pełnowartościowego białka, takie jak ryby, drób czy jaja, węglowodany o niskim indeksie glikemicznym bogate w błonnik oraz produkty zawierające zdrowe tłuszcze, zwłaszcza kwasy omega-3 – DHA i EPA. U osób z Hashimoto szczególne znaczenie ma również odpowiednia podaż składników wspierających pracę tarczycy – przede wszystkim jodu, selenu, żelaza, cynku, witaminy D i związków o działaniu antyoksydacyjnym. Suplementację należy omówić z lekarzem prowadzącym.
-
Źródła
- Płudowski, P.; Kos-Kudła, B.; Walczak, M.; Fal, A.; Zozulińska-Ziółkiewicz, D.; Sieroszewski, P.; Peregud-Pogorzelski, J.; Lauterbach, R.; Targowski, T.; Lewiński, A.; et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023, 15, 695.
- Lebiedziński F, Lisowska KA. Impact of Vitamin D on Immunopathology of Hashimoto’s Thyroiditis: From Theory to Practice. Nutrients. 2023 Jul 17;15(14):3174. doi: 10.3390/nu15143174. PMID: 37513592; PMCID: PMC10385100.
- Kochman M. Vitamin D and autoimmune thyroid diseases, Borgis – Postępy Nauk Medycznych 12/2017, s. 699-706 | DOI: 10.25121/PNM.2017.30.12.699