Żelatyna a kolagen – co jest lepsze w działaniu?
Które źródło kolagenu zapewnia lepszą przyswajalność i wyższą skuteczność? Jakie są różnice między żelatyną a kolagenem? Wyjaśnię Ci to w artykule.
Z tego artykułu dowiesz się...
Żelatyna a kolagen
Szukając odpowiedzi na często zadawane pytanie Jak odbudować kolagen w stawach można trafić na „dwa obozy”
- zwolenników hydrolizowanego kolagenu do picia lub w kapsułkach,
- „tradycjonalistów” preferujących picie żelatyny na stawy.
Jednak czy fakt, że żelatyna składa się z tego białka nawet w 90%, sprawia, że wykazuje podobne działanie? Poznaj różnice pomiędzy różnymi formami kolagenu na stawy.
Czy kolagen i żelatyna to jest to samo?
Nie, żelatyna i kolagen to nie to samo, chociaż żelatyna jest pochodną kolagenu. Żelatyna to produkt częściowej hydrolizy kolagenu, która nadaje jej właściwości żelujące i sprawia, że rozpuszcza się w ciepłej wodzie, podczas gdy kolagen ma większe cząsteczki, jest nierozpuszczalny i nie żeluje. Oba składniki dostarczają podobnych aminokwasów, ale różnią się formą i przyswajalnością, co wpływa na ich zastosowanie – żelatyna głównie spożywcze, a kolagen suplementy diety.
Nazwy kolagen i żelatyna bywają używane jako synonimy, niekiedy można się nawet spotkać z określaniem żelatyny jako hydrolizowany kolagen. Chociaż technicznie nie jest to błędem – żelatyna stanowi formę kolagenu poddanego częściowej hydrolizacji, nie jest ona tym samym co popularny składnik suplementów diety i różni się od niego przyswajalnością i skutecznością. Właściwości kolagenu i żelatyny są nieco inne.
Kolagen
Kolagen jest najbardziej powszechnym białkiem występującym w ludzkim organizmie. Znajduje się w kościach, mięśniach, skórze i ścięgnach oraz jest głównym składnikiem tkanki łącznej. Zbudowany jest z trzech łańcuchów zawierających różne sekwencje aminokwasów – glicyny, proliny i hydroksyproliny. Naturalna cząsteczka kolagenu charakteryzuje się jednak bardzo dużą masą cząsteczkową, rzutującą na jego niską przyswajalność przez organizm. W suplementach diety na stawy stosuje się więc kolagen hydrolizowany – cząsteczki poddane hydrolizie enzymatycznej są rozbijane na małe segmenty, które są łatwiej trawione i lepiej wchłaniane w przewodzie pokarmowym.
Żelatyna
Żelatyna, również stanowi pewną formę hydrolizowanego kolagenu. Powstaje z częściowej hydrolizy tego białka zachodzącej w wyniku poddania produktów bogatych w kolagen działaniu wysokiej temperatury (50-100°C). Można ją otrzymać m.in. z podrobów, kurzych łapek, ścięgien, skór i kości zwierzęcych. Nie jest to jednak proces równie skuteczny co hydroliza enzymatyczna i tworzące żelatynę cząsteczki kolagenu wciąż charakteryzują się stosunkowo wysoką masą cząsteczkową. Jej przyswajalność jest więc niższa i wolniejsza, a dodatkowo składnik ten może negatywnie wpływać na wchłanianie innych substancji odżywczych i leków.
Żelatyna a kolagen – różnice
Różnice pomiędzy żelatyną a kolagenem dotyczą nie tylko ich wielkości cząstek i przyswajalności, ale także ich rozpuszczalności, dominującego typu kolagenu i potencjalnych interakcji. Czym się między sobą różnią? Sprawdź tabelę porównawczą.
Ile kolagenu jest w żelatynie?
Zawartość kolagenu w żelatynie jest bardzo wysoka i może sięgać nawet 90%. Należy jednak zwrócić uwagę także na typ kolagenu. Żelatyna zawiera głównie kolagen typu 1, który przede wszystkim pomaga utrzymać w zdrowiu skórę, włosy i paznokcie. W kolagenie hydrolizowanym, stosowanym w suplementach diety, obok kolagenu typu 1 zazwyczaj wykorzystywany jest też kolagen typu 2, który znajduje się głównie w chrząstkach stawowych i skuteczniej wspiera ich elastyczność i regenerację. Kolagen typu 3 to także typ, jaki znajdziesz w suplementach diety – współdziała on z typem 1.
Czy żelki Haribo są dobre na stawy?
Choć żelki Haribo zawierają żelatynę, nie są efektywnym środkiem wspomagającym zdrowie stawów. Ilość żelatyny w takich produktach jest stosunkowo niska oraz dominuje w niej wpływający głównie na skórę kolagen typu 1. Uwagę zwraca także zawartość cukru, który sprzyja degradacji kolagenu w organizmie.
Co jest lepsze – kolagen czy żelatyna?
Jeśli zależy Ci na wsparciu zdrowia stawów czy poprawy wyglądu skóry, hydrolizowany kolagen o niskiej masie cząsteczkowej będzie lepszym wyborem. Ze względu na mniejsze cząsteczki, kolagen rozbity na aminokwasy szybciej i efektywniej przeniknie barierę jelitową.
Żelatyna może stanowić dodatkowe źródło kolagenu w zbilansowanej diecie, nie należy się jednak nastawiać na jej znaczący wpływ na zdrowie stawów. Świetnie sprawdza się za to w kuchni, gdzie możemy skorzystać z jej właściwości żelujących. Należy także pamiętać, że żelatyna zaburzać wchłanianie składników odżywczych i leków. Kolagen hydrolizowany jest lepszym wyborem kiedy szukamy skutecznego suplementu na stawy oraz gdy zależy nam na wysokiej przyswajalności i wygodzie stosowania.
-
Czy żelatyna w proszku jest zdrowa?
Tak, żelatyna w proszku jest zdrowa, jeśli pochodzi z dobrego źródła i spożywana jest z umiarem. Najlepiej wybierać czystą żelatynę bez dodatków i unikać produktów o wątpliwym pochodzeniu.
-
Czy można pić żelatynę zamiast kolagenu?
Można, ale efekt będzie słabszy. Żelatyna to częściowo rozłożony kolagen, który po spożyciu dostarcza podobnych aminokwasów, jednak ma większe cząsteczki i gorzej się wchłania. Działa więc mniej efektywnie niż kolagen hydrolizowany, którego peptydy szybciej trafiają do krwi i są wykorzystywane do odbudowy skóry, stawów i tkanek łącznych. Żelatyna to tańsza alternatywa, ale o słabszym działaniu.
-
Która żelatyna ma najwięcej kolagenu?
Najwięcej kolagenu ma żelatyna wieprzowa lub wołowa wysokiej jakości, bez dodatku cukrów i barwników. Powstaje bezpośrednio z kolagenu zawartego w skórze i tkankach łącznych zwierząt, dlatego zachowuje najwięcej naturalnych peptydów kolagenowych. Różnice między markami wynikają głównie z czystości i stopnia przetworzenia – im krótszy skład i jaśniejszy kolor, tym więcej aktywnego kolagenu pozostaje w żelatynie.
-
Czy picie żelatyny pomaga na zmarszczki?
Picie żelatyny może delikatnie wspierać kondycję skóry, ale jej wpływ na zmarszczki jest niski. Żelatyna dostarcza aminokwasów potrzebnych do produkcji kolagenu, jednak wchłania się gorzej niż kolagen hydrolizowany (ma większe cząsteczki), więc efekt jest słabszy. Może nieco poprawić jędrność i nawilżenie skóry, lecz nie działa tak skutecznie przeciwzmarszczkowo jak peptydy kolagenowe w formie suplementu.
-
Źródła
- Gómez-Guillén MC, Giménez B,López-Caballero ME, Montero, P. Functional and bioactive properties of collagen and gelatin from alternative sources: A review. Food Hydrocolloids 2011; 25(8): 1813-1827.
- Kaziród K, Hunek A, Zapała M i wsp. Suplementacja kolagenem – czy przynosi realne korzyści? Quality in Sport 2023; 13(1): 88-107.
- León-López A, Morales-Peñaloza A, Martínez-Juárez VM, Vargas-Torres A, Zeugolis DI, Aguirre-Álvarez G. Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules 2019; 24(22): 4031.
- Wybór W, Zaborski M. Budowa i właściwości kolagenu oraz żelatyny. Polimery 2000; 45(1): 10-21.
- Zuchowski A, Nowicka-Zuchowska A. Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru. Lek w Polsce 2019; 29(11): 6-10.


