Colostrum – właściwości, zastosowanie, jakie colostrum wybrać?

Colostrum bovinum (siara bydlęca) – co to jest?

Colostrum bovinum to pierwszy pokarm wytwarzany w gruczołach mlekowych krowy bezpośrednio po wycieleniu i pod względem składu różni się wyraźnie od mleka dojrzałego. Siara wszechstronnie wspiera organizm noworodka i jest ważna dla jego wzrostu, rozwoju i układu odpornościowego.

Jest to gęsty, żółtawy płyn bogaty w składniki odżywcze i czynniki odpornościowe, takie jak immunoglobuliny, czynniki wzrostu, enzymy i witaminy, które są ważne dla rozwoju i ochrony noworodka.

Colostrum umożliwia ochronę przed patogenami, gdy układ odpornościowy noworodka nie jest w pełni rozwinięty. Stężenie tych istotnych składników spada w ciągu pierwszych 3 dni laktacji, z wyjątkiem laktozy (dostarcza energii i reguluje aktywność mikrobioty jelitowej). W przeciwieństwie do siary ludzkiej, która jest bogata w immunoglobuliny klasy A, siara bydlęca zawiera głównie immunoglobuliny klasy G.

W składzie siary znajdziemy także:

• kolostryninę (kompleks białek) odpowiadającą za regulację odpowiedzi immunologicznej i wsparcie funkcji poznawczych,
• oligosacharydy ważne m.in. dla mikrobioty jelitowej,
• bioaktywne substancje mające korzystny wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego.

Z uwagi na jej skład i cenne właściwości, stosowanie colostrum bovinum w celach leczniczych i odżywczych jest praktykowane w wielu kulturach i regionach świata już od dawien dawna. Jest to także popularny suplement diety dla dzieci i dorosłych w formie proszku czy kapsułek.

Colostrum właściwości

Colostrum posiada właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze, przeciwgrzybicze, przeciwnowotworowe i stymulujące układ odpornościowy, ze względu na obfitość związków immunologicznie czynnych.

Szczególnie ważne związki w colostrum to:

• Laktoferyna – białko zaangażowane w odpowiedź immunologiczną organizmu na infekcje, w tym te wywołane przez bakterie i wirusy. Stężenie laktoferyny jest 10-krotnie większe, a sIgA aż 100-krotnie większe niż w mleku dojrzałym.
• Przeciwciała (immunoglobuliny) – białka wykorzystywane przez układ odpornościowy do zwalczania bakterii i wirusów. Siara bydlęca jest bogata w przeciwciała IgA, IgG i IgM.
• Czynniki wzrostu – to hormony stymulujące wzrost. Siara bydlęca jest szczególnie bogata w dwa hormony białkowe, insulinopodobne czynniki wzrostu 1 i 2, czyli IGF-1 i IGF-2.

Ponadto colostrum zawiera:

• laktozę,
• białka serwatkowe, kazeinowe,
• lizozym,
• laktoperoksydazę,
• kolostryninę,
• fosfor,
• wapń,
• magnez,
• potas,
• witaminę C,
• witaminę D,
• witaminę E,
• witaminę A,
• witaminy z grupy B.Skład siary bydlęcej zmienia się w ciągu pierwszych dni i z czasem staje się mlekiem matki.

Colostrum kozie czy krowie?

Colostrum kozie wykazuje podobne właściwości prozdrowotne jak colostrum krowie, choć zawiera mniej białka i immunoglobulin G (IgG). W składzie colostrum koziego znajduje się natomiast wyższe stężenie laktoferyny, która ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i stymulujące układ immunologiczny.

Ze względu na ten fakt, colostrum kozie zaleca się najczęściej w celu wzmocnienia odporności organizmu oraz wspomagania leczenia zmian skórnych, zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego oraz gospodarki żelazowej organizmu.

Właściwości colostrum

Colostrum wykazuje wszechstronne właściwości wspierające organizm: może wzmacniać układ odpornościowy, zwalczać infekcje powodujące biegunkę i wspierać zdrowie jelit poprzez stymulację wzrostu komórek jelitowych, wzmacnianie ścian jelit i zapobieganie przepuszczalności jelitowej.

Działanie siary bydlęcej jest związane z jej unikalnym, odżywczym składem. Dotychczas przeprowadzone badania z udziałem ludzi, zwierząt oraz badania in vitro sugerują ogromny potencjał colostrum we wspieraniu zdrowia.

Na co pomaga colostrum – siara bydlęca?

Colostrum bovinum może wzmacniać organizm i pomaga redukować skutki stresu związanego z narażeniem na niesprzyjające warunki, takie jak długotrwały wysiłek fizyczny w wysokiej temperaturze otoczenia, zakażenie przewodu pokarmowego czy infekcje górnych dróg oddechowych.

Siara bydlęca wydaje się odgrywać ważną rolę w utrzymaniu integralności błony śluzowej jelit w wyniku działania przeciwdrobnoustrojowego i neutralizującego endotoksyny, a także poprzez zmniejszenie intensywności procesów zapalnych w przewodzie pokarmowym oraz promowanie regeneracji tkanek nabłonkowych.

Wspiera zdrowie układu pokarmowego

Colostrum ma działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe oraz chroniące organizm człowieka przed czynnikami chorobotwórczymi. Suplementacja colostrum może łagodzić objawy zaburzeń przewodu pokarmowego, zwłaszcza stany zapalne, owrzodzenia i biegunkę poprzez wpływ na odpowiedź układu immunologicznego oraz poprawę integralności bariery jelitowej.

Z aktualnych badań wynika, iż suplementacja colostrum bovinum wyraźnie zmniejsza przepuszczalność bariery jelitowej, szczególnie u sportowców oraz pacjentów krytycznie chorych.

Szerokie zastosowanie colostrum obejmuje również ochronę przewodu pokarmowego przed szkodliwym działaniem wynikającym z przewlekłego przyjmowania leków z grupy NLPZ.

Starsze badanie na szczurach (Ushida et al., 2003) wykazało ochronne właściwości białek z colostrum wobec śluzówki żołądka przy Helicobacter pylori. Przyczyniły się one do opóźnienia tempa opróżniania żołądka i do ochrony śluzówki przed działaniem nadmiernie wydzielanego kwasu solnego.

Wspiera odporność organizmu

Stosowanie colostrum bovinum wykazuje korzystny wpływ na układ odpornościowy. Suplementy diety zawierające siarę bydlęcą są najczęściej zalecane w profilaktyce zakażeń bakteryjnych oraz wirusowych górnych dróg oddechowych. Przeprowadzone badania kliniczne potwierdzają, że colostrum bovinum istotnie zmniejsza ryzyko wystąpienia zakażeń górnych dróg oddechowych, nawet o 30%. Colostrum odgrywa ważną rolę w utrzymaniu integralności nabłonka jelitowego oraz ma działanie stymulujące na jelitowy układ odpornościowy (GALT).

Zapobiega biegunkom

Przyjmowanie colostrum bovinum może zmniejszać częstość występowania biegunki oraz bólu brzucha, a także poprawiać konsystencję stolca u dzieci i dorosłych. Badania wykazały, że colostrum u dzieci jest skuteczne w zmniejszaniu częstości hospitalizacji z powodu biegunki, ale nie w skracaniu czasu pobytu w szpitalu.

Skuteczność colostrum bovinum w profilaktyce zakażeń przewodu pokarmowego wynika z poprawy integralności ściany jelita, zmniejszania przepuszczalności jelitowej oraz działania przeciwwirusowego, przeciwbakteryjnego i przeciwzapalnego. Colostrum może także zmniejszać biegunkę u pacjentów z obniżoną odpornością, np. w przebiegu zakażenia wirusem HIV.

Wspiera zdrowie skóry

Miejscowe stosowanie składników siary bydlęcej może przyspieszać gojenie się ran poprzez stymulację wzrostu komórek skóry oraz naprawę uszkodzeń DNA i RNA. Niedawne odkrycia polskich naukowców pokazały również, że colostrum owcze może wykazywać działanie przeciwzapalne, przeciwstarzeniowe i regeneracyjne na skórę. Wykazano, iż colostrum owcze przyspiesza zamykanie się ran i może wspomagać pielęgnację skóry, w szczególności jej regenerację i odmłodzenie.

Suplementacja colostrum w trądziku zmniejsza stan zapalny skóry, zapobiega tworzeniu się zaskórników i ogranicza łojotok. Zawdzięcza to laktoferynie, która stymuluje proliferację oraz migrację fibroblastów i keratynocytów. Ponadto zwiększa produkcję kolagenu i hialuronianu, dlatego może być pomocnym suplementem dla osób zmagających się z problemami skórnymi.

Jak jeszcze colostrum wpływa na organizm?

• Działanie przeciwosteoporotyczne: suplementacja colostrum w połączeniu z regularnym treningiem siłowym może zmniejszać resorpcję kości i sprzyjać rozwojowi mięśni (w tym siły nóg) u osób starszych.
• Działanie przeciwalergiczne: istnieją dowody na skuteczność colostrum w leczeniu infekcji i alergii dróg oddechowych. Sugeruje się nawet, że właściwości terapeutyczne białek zawartych w colostrum mogą wspomagać leczenie SARS ‑CoV‑2. Najważniejsze białka mleka krowiego, które pozytywnie wpływają na układ immunologiczny, obejmują immunoglobuliny, laktoferynę i transformujący czynnik wzrostu-β (TGF-β).

Jak stosować colostrum?

Dotychczas przeprowadzone badania oceniające wpływ colostrum na zdrowie jelit oraz zakażenia górnych dróg oddechowych uwzględniały dzienną dawkę w zakresie 10-60 g (10-20% immunoglobulin), zaś nieliczne z nich 0,5-1,0 g na dzień.

Na ten moment nie ma jednego uniwersalnego podejścia do suplementacji colostrum, ponieważ zawartość immunoglobulin w dostępnych na rynku preparatach jest bardzo zróżnicowana.

• Przyjmuj colostrum przez 8-20 tygodni.
• Jedną porcję colostrum spożyj rano, a drugą wieczorem.
• Przyjmuj colostrum na około 30 minut przed posiłkiem.
• Niektóre źródła podają, że przyjmowanie colostrum na czczo zwiększa jego wchłanianie.
• Przeciwwskazane jest popijanie suplementów diety zawierających colostrum gorącymi napojami.

Colostrum dla niemowląt

Wyniki niektórych badań eksperymentalnych wskazują, że suplementacja colostrum może być skuteczna w zapobieganiu biegunce rotawirusowej, martwiczemu zapaleniu jelit (NEC) oraz posocznicy u małych dzieci.

W jednym z badań polskich naukowców wykazano, że suplementacja liofilizowanej siary bydlęcej w dobowej dawce wynoszącej 0,5-1,0 g (15 dni 2 × 500 mg + 30 dni 1 × 500 mg) u dzieci w wieku 4-7 lat przed sezonem jesienno-zimowym, zmniejszała o 31% częstość występowania infekcji górnych dróg oddechowych oraz o 38% nasilenie objawów, w porównaniu z placebo.

Autorzy sugerują, że przedsezonowa suplementacja liofilizowaną siarą bydlęcą może zapewniać ochronę dzieciom w wieku 4-7 lat przed zakażeniem górnych dróg oddechowych przez 20 tygodni sezonu infekcyjnego (jesień i zima).

Colostrum – jaki suplement diety wybrać?

Colostrum dostępne jest obecnie na rynku w różnych formach, takich jak:

• kapsułki,
• tabletki do ssania,
• proszek,
• płyn,
• krople,
• zawiesina,
• cukierki.

Ogromne znaczenie przy wyborze odpowiedniego suplementu diety zawierającego colostrum ma jego skład, a zwłaszcza stężenie substancji aktywnych odpowiedzialnych za cenne właściwości preparatu. Należy zwracać szczególną uwagę na zawartość immunoglobulin G (IgG), które wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego (im jest ona wyższa, tym lepiej). Oprócz tego istotne jest pochodzenie i jakość surowca oraz prosty skład pozbawiony zbędnych dodatków, a mianowicie sztucznych konserwantów, barwników, wypełniaczy i słodzików.

Przeciwwskazania

Stosowanie colostrum w formie suplementów diety jest przeciwwskazane w okresie ciąży, u pacjentów z objawami alergii na białka mleka krowiego oraz tych, którzy przyjmują leki immunosupresyjne (np. po przeszczepach narządów).

Preparaty oparte na colostrum mogą również u niektórych wrażliwych osób powodować łagodne skutki uboczne, takie jak nudności, wzdęcia, bóle brzucha, nadmierne oddawanie gazów, wysypki skórne oraz świąd skóry. Nie ma natomiast jednoznacznych dowodów wskazujących, że colostrum jest przeciwwskazane u osób z chorobami autoimmunologicznymi.