Jakie suplementy w ciąży warto stosować? Opinia lekarza

Suplementy dla kobiet w ciąży – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników

Ciąża to czas, w którym organizm kobiety przechodzi ogromne zmiany i stoi przed nim duże wyzwanie. Jako lekarz często powtarzam moim pacjentkom, że zbilansowana dieta to fundament dbania o zdrowie i najlepsze źródło składników odżywczych, jednak współczesna wiedza medyczna wskazuje, że przyjmowanie niektórych składników w większej ilości i lepszej formie jest niezbędne dla zdrowia mamy i dziecka.

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) wyróżnia “Wielką Piątkę”. To składniki mające za zadanie wspierać wiele istotnych funkcji w organizmie, aby ciąża przebiegała prawidłowo.

Kwas foliowy

Kwas foliowy, czyli witamina B9, to składnik o wielokierunkowym działaniu: bierze udział w podziale komórek, produkcji czerwonych krwinek i w syntezie neuroprzekaźników. Reguluje poziom homocysteiny, której nadmiar może przyczyniać się do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Dla Twojego dziecka jest on niezbędny przede wszystkim do zamknięcia cewy nerwowej, co dzieje się na bardzo wczesnym etapie ciąży.

• Skutki niedoboru: Brak odpowiedniej ilości tej witaminy zwiększa ryzyko wystąpienia wad wrodzonych ośrodkowego układu nerwowego, takich jak bezmózgowie czy rozszczep kręgosłupa. U mamy niedobór może prowadzić do anemii megaloblastycznej.
• Jak i ile suplementować? PTGiP rekomenduje przyjmowanie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg na dobę u kobiet o niskim ryzyku wad cewy nerwowej u dziecka. Warto wybierać aktywne foliany lub mieszankę (syntetyczny kwas foliowy i metylofolian), co zapewnia lepsze wchłanianie u osób z wariantami genetycznymi utrudniającymi metabolizm tej witaminy.
• Źródła w żywności: Znajdziesz go w ciemnozielonych warzywach liściastych (szpinak, jarmuż), roślinach strączkowych oraz produktach pełnoziarnistych.

Witamina D

Witamina D pełni funkcję hormonu regulującego gospodarkę wapniowo-fosforową. Ponadto pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, bierze udział w procesie podziału komórek, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i prawidłowym funkcjonowaniu mięśni. W czasie ciąży wpływa na mineralizację kośćca płodu.

• Skutki niedoboru: Niedobór witaminy D wiąże się z ryzykiem krzywicy u dziecka oraz osteoporozy i osłabienia odporności u matki. Badania sugerują również związek niskiego poziomu tej witaminy z występowaniem cukrzycy ciążowej i stanu przedrzucawkowego.
• Jak i ile suplementować? Dawka powinna być dobrana na podstawie badania poziomu we krwi i masy ciała, jednak standardowo w ciąży zaleca się minimum 2000 IU na dobę.
• Źródła w żywności: W codziennej diecie znajdziesz ją w tłustych rybach morskich, żółtkach jaj i produktach mlecznych. Należy pamiętać, iż głównym źródłem jest synteza skórna pod wpływem słońca.

Jod

Suplementację jodu uznaje się za niezbędną- pomaga w produkcji hormonów tarczycy, w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy oraz wpływa na rozwój mózgu płodu. Oprócz tego jod przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.

• Skutki niedoboru: Brak jodu może prowadzić do niedoczynności tarczycy u matki oraz ciężkich zaburzeń neurorozwojowych u dziecka, w tym nieodwracalnego upośledzenia umysłowego i problemów ze słuchem.
• Jak i ile suplementować? Kobiety w ciąży bez współistniejących chorób tarczycy powinny przyjmować od 150 do 200 mikrogramów jodu na dobę. W przypadku problemów z tarczycą, decyzję o dawce zawsze podejmuje lekarz prowadzący.
• Źródła w żywności: Ryby morskie, owoce morza oraz sól jodowana (używana z umiarem).

Kwas DHA (kwas dokozaheksaenowy)

Kwas dokozaheksaenowy (DHA) to wielonienasycony kwas tłuszczowy z rodziny omega-3. Stanowi on istotny element strukturalny tkanki nerwowej i siatkówki oka. Kwas DHA przyczynia się do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mózgu oraz do utrzymania prawidłowego widzenia. Odpowiednia podaż DHA jest niezbędna do prawidłowego rozwoju płodu na poziomie komórkowym i neuronowym

• Skutki niedoboru: Niedostateczna podaż DHA wiąże się z wyższym ryzykiem porodu przedwczesnego oraz słabszym rozwojem funkcji poznawczych u dziecka.
• Jak i ile suplementować? Minimalna suplementacja DHA powinna wynosić co najmniej 200 mg dziennie przy spożywaniu ryb. Jeśli jednak Twoja dieta jest uboga w ryby, rekomendowana dawka wzrasta do 400-600 mg. W sytuacjach wysokiego ryzyka porodu przedwczesnego lekarz może zalecić nawet 1000 mg.
• Źródła w żywności: Algi morskie oraz tłuste ryby, takie jak łosoś czy makrela.

Żelazo

Żelazo jest niezbędne do prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i transportu tlenu. W trakcie ciąży objętość krwi kobiety wzrasta niemal o połowę, co generuje ogromne zapotrzebowanie na ten pierwiastek.

• Skutki niedoboru: Skutkiem niedoboru żelaza jest anemia (anemia ciążowa), która może prowadzić do przewlekłego zmęczenia matki, a u dziecka do niskiej masy urodzeniowej.
• Jak i ile suplementować: Tutaj ważna uwaga – PTGiP nie zaleca rutynowego przyjmowania żelaza u każdej kobiety przed 16. tygodniem ciąży. Decyzja o suplementacji zapada po analizie wyników badań laboratoryjnych- morfologii i ferrytyny. Jeśli wystąpi niedokrwistość z niedoboru żelaza, stosuje się dawki lecznicze. Często rekomendowany jest diglicynian żelaza ze względu na mniejszą ilość skutków ubocznych ze strony układu pokarmowego niż tradycyjne wodorotlenki żelaza. Wchłanianie poprawia m.in. witamina C.
• Źródła w żywności: Czerwone mięso, podroby (z wątróbką w ciąży należy uważać), nasiona strączkowe, natka pietruszki.

Suplementacja w ciąży – podsumowanie zaleceń PTGiP [Tabela]

Jak zadbać o bezpieczeństwo suplementacji w okresie ciąży?

Pamiętaj, że suplementy diety nie są zamiennikiem normalnej diety, a jedynie jej uzupełnieniem. Aby suplementacja była bezpieczna, zawsze konsultuj ją z lekarzem prowadzącym. Nie kupuj preparatów z niepewnych źródeł – wybieraj te o statusie leku lub suplementy diety od zaufanych producentów, którzy badają czystość mikrobiologiczną i zawartość metali ciężkich. Zwracaj uwagę na składniki dodatkowe, takie jak słodziki czy barwniki, wybierając produkty o jak najprostszym składzie. Zdrowy tryb życia i zbilansowana dieta to Twoi najlepsi sojusznicy.