Probiotyki w ciąży – czy są bezpieczne? Opinia lekarza

Jaki probiotyk w ciąży stosować?

W okresie ciąży najlepiej stosować probiotyk zawierający szczepy: Lactobacillus rhamnosus GG (LGG), Lactobacillus reuteri, Bifidobacterium lactis, Lactobacillus acidophilus. Decydując się na probiotykoterapię musimy również pamiętać, iż probiotyki te występują w różnych formach – w formie doustnej lub w postaci globulek dopochwowych.

Dlaczego bakterie probiotyczne są ważne w czasie ciąży?

W okresie ciąży obserwuje się większe ryzyko wystąpienia różnych dodatkowych dolegliwości np. zaparć, nudności czy też wymiotów, a także zaburzeń metabolicznych np. zwiększenie ryzyka cukrzycy ciążowej. Dodatkowo może dochodzić do sytuacji klinicznej, w której niezbędne będzie zastosowanie antybiotyku.

Aby utrzymać stan prawidłowej mikrobioty jelitowej, szczególnie w przypadku antybiotykoterapii zasadnym jest stosowanie probiotykoterapii. W przypadku mikroflory jelitowej w organizmie ciężarnej obserwuje się ograniczenie wytwarzania bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium, natomiast zwiększa się liczba bakterii z grup Proteobacteria i Actinobacteria. Dochodzi również do zmniejszenia różnorodności mikrobioty jelitowej, a także zwiększenia populacji bakterii o potencjale prozapalnym i “energetycznym”, mającym na celu m.in. zwiększenie ilości przyswajanych kilokalorii z pożywienia.

W przypadku mikroflory dróg rodnych u kobiet w ciąży dochodzi do ujednolicenia składu bakterii. Dominuje wówczas szczep Lactobacillus, co wpływa na wykształcenie bardziej kwaśnego pH pochwy. Zmiany te zapewniają naturalną ochronę przed infekcjami dróg rodnych, a także przygotowują kanał rodny do porodu drogami natury.

Probiotyki w ciąży – kiedy można je stosować?

Probiotyki najlepiej rozważyć w przypadku kobiet, które zmagają się z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego m.in. zaparciami. Dodatkowo suplementacja probiotykami będzie pomocna w przypadku:

• antybiotykoterapii,
• nawracających infekcji dróg rodnych,
• gdy wywiad rodzinny jest obciążony chorobami alergicznymi i występuje duże ryzyko wystąpienia atopii u dziecka (profilaktyka alergii).

Celowana probiotykoterapia u kobiet w ciąży może wpłynąć również na metabolizm glukozy – skutkuje obniżeniem stężenia cukru we krwi, a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Czy probiotyki w ciąży są bezpieczne?

Tak, przyjmowanie probiotyków w ciąży uważa się za bezpieczne. Według organizacji światowych stosowanie probiotyków zarówno u kobiet w ciąży, jak i podczas karmienia piersią jest bezpieczne dla matki i dziecka.

W wielu badaniach klinicznych podkreśla się korzyści z probiotykoterapii w ciąży, zarówno poprzez wpływ na zdrowie matki, jak i zdrowie dziecka. Jednak bardzo ważne jest zwrócenie uwagi na skład probiotyku oraz jego odpowiednie dawkowanie. Co więcej, w badaniach naukowych nie wykazano zwiększonego ryzyka wystąpienia wad płodowych, poronienia czy też powikłań porodowych podczas przyjmowania preparatów probiotycznych w ciąży.

Oczywiście, jak w przypadku każdego suplementu diety należy zachować szczególną ostrożność, szczególnie w przypadku nieprawidłowej funkcji układu immunologicznego, występowania sepsy, czy też chorób autoimmunologicznych.

Czy probiotyki wpływają na płód?

Tak, stosowanie probiotyków u kobiet w ciąży może korzystnie wpływać na rozwijający się płód. Suplementacja probiotyczna wpływa na zachowanie równowagi mikrobioty jelitowej, co przekłada się na wiele pozytywnych efektów dla zdrowia.

• Jednym z głównych działań probiotyków, jest wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego matki, a tym samym wpływ na kształtujący się układ immunologiczny dziecka.
• Suplementacja preparatami probiotycznymi w ciąży zmniejsza ryzyko alergii pokarmowej, atopowego zapalenia skóry czy astmy u dzieci.
• Przyjmowanie probiotyków może wspierać zdrowie dziecka poprzez wpływ na mikrobiotę jelitową matki. Mimo, iż probiotyki nie przechodzą bezpośrednio przez łożysko, to oddziałują na kształtowanie prawidłowej mikroflory jelitowej oraz mikrobioty pochwy matki, a tym samym wpływają na mikrobiotę jelitową dziecka, szczególnie podczas porodu naturalnego.
• Probiotykoterapia bakteriami z rodzaju Lactobacillus czy Bifidobacterium zmniejsza ryzyko wystąpienia martwiczego zapalenia jelit u noworodka.

Doustne probiotyki w ciąży

W przypadku suplementacji probiotycznej u kobiet ciężarnych i kobiet karmiących piersią warto wybierać określone szczepy probiotyczne oraz konkretny gatunek bakterii probiotycznych. Przy wyborze probiotyku w ciąży ważna jest więc szczepozależność, czyli to jaki konkretny efekt kliniczny daje określony szczep. Należy także wybierać preparaty, które posiadają gwarancję ilości żywych mikroorganizmów do końca daty ważności produktu.

Probiotyki doustne są dostępne w różnych formach-kapsułek, płynów czy też tabletek do ssania. Na rynku można dostać zarówno preparaty jednoszczepowe, jak i preparaty wieloszczepowe. Każdy wybór probiotyku w ciąży należy skonsultować z lekarzem. Dozwolone jest stosowanie probiotyków w ciąży przez cały okres jej trwania, a także przez okres karmienia piersią.

Probiotyki w cukrzycy ciążowej

Suplementacja probiotyczna powoduje zwiększenie wrażliwości komórek na działanie insuliny. W przypadku ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej najlepiej sprawdzi się suplementacja szczepami takimi jak:

• Lactobacillus rhamnosus GG,
• Bifidobacterium lactis Bb12,
• Lactobacillus salivarius UCC118,
• Lactobacillus acidophilus NCFM.

Nieuregulowana cukrzyca ciążowa może się przełożyć na ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych zarówno u matki, jak i dziecka. Najlepsze efekty w kontekście zmniejszenia ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej obserwowano przy suplementacji od 2. trymestru ciąży przez okres 6-8 tygodni.

Probiotyki dopochwowe w ciąży

Probiotyki dopochwowe stosowane u kobiet w ciąży to bardzo wartościowa forma wsparcia zdrowia intymnego kobiety. Szczególnie iż zmieniające się wewnątrz pochwy pH sprawia, że ryzyko infekcji intymnej rośnie.

Probiotyki ginekologiczne stosuje się głównie w:

• profilaktyce oraz leczeniu infekcji intymnych,
• w przypadku ryzyka porodu przedwczesnego,
• kolonizacji GBS (paciorkowcem grupy B).

Głównym zadaniem probiotyków ginekologicznych jest wspieranie zdrowia poprzez przywracanie naturalnej mikrobioty pochwy, szczególnie bakterii Lactobacillus, które odpowiadają m.in. za utrzymanie prawidłowego pH pochwy, co zapewnia ochronę przed infekcjami intymnymi.

Do najlepiej przebadanych ginekologicznych probiotyków w ciąży należą:

• Lactobacillus rhamnosus GR-1,
• Lactobacillus reuteri RC-14,
• Lactobacillus crispatus CTV-05,
• Lactobacillus gasseri.

Probiotyki dopochwowe należy stosować, przyjmując 1 globulkę na noc przez okres 7-10 dni, następnie można zastosować profilaktykę 1 globulka raz na tydzień. Kurację probiotykami ginekologicznymi należy skonsultować z lekarzem, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze ciąży.

Korzyści ze stosowania probiotyków w ciąży

• Zmniejszają prawdopodobieństwo wystąpienia infekcji intymnych. Stosowanie probiotyków to dobra strategia profilaktyczna poprzez m.in. działanie bakterii kwasu mlekowego.
• W jednym z badań wykazano, iż suplementacja probiotyczna szczepem Lactobacillus rhamnosus HN001 zmniejszyła depresję i objawy lękowe w okresie poporodowym.
• Wspierają prawidłową mikroflorę jelit, przez co wpływają na barierę jelitową i funkcję układu immunologicznego. W przypadku układu odpornościowego probiotyki w ciąży dodatkowo wpływają na produkcję cytokin prozapalnych oraz zmniejszają ryzyko infekcji.
• Zmniejszają ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej. Wykazano, iż niektóre szczepy np. Lactobacillus rhamnosus GG zwiększa wrażliwość komórek na działanie insuliny, a tym samym może zmniejszać insulinooporność i wpływać na nietolerancję glukozy.
• Stosowanie probiotyków w ciąży wpływa na glikemię poposiłkową oraz stężenie glukozy na czczo, szczególnie efekt ten zauważalny jest w 2. i 3. trymestrze ciąży.
• Suplementacja w czasie ciąży przekłada się na niższy przyrost masy ciała, a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia makrosomii płodu (zbyt dużej masy urodzeniowej dziecka).
• Żywe kultury bakterii zawarte w suplementach diety pomagają zaparciach wywołanych przez hormony ciążowe m.in. progesteron. Dodatkowo mogą łagodzić poranne nudności i wymioty.

Jak stosować probiotyki w czasie ciąży?

• Przed zastosowaniem probiotyku w ciąży, porozmawiaj z lekarzem, który oceni zasadność, bezpieczeństwo stosowania i pomoże dobrać odpowiedni szczep.
• Wybieraj odpowiedni probiotyk w ciąży, zwróć uwagę na obecność przebadanych szczepów oraz ich zawartość w danym suplemencie diety.
• Przyjmuj probiotyk zgodnie z zaleceniami na opakowaniu.
• Pamiętaj, że odpowiednio zbilansowana dieta zarówno przed ciążą, jak i w jej trakcie zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby przewlekłe. Odpowiednie jej zbilansowanie i dostarczenie prebiotyków, czyli substancji wspomagających prawidłowe funkcjonowanie mikrobioty jelitowej oraz odpowiednie nawodnienie może być kluczowe w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu kobiety w ciąży.
• Pamiętaj o higienie intymnej oraz stosowaniu odpowiednich preparatów o łagodnym działaniu i odpowiednim pH.

Szczególnie u kobiet ciężarnych należy pamiętać iż każdy lek oraz suplement diety może powodować działania niepożądane. W przypadku probiotyków w ciąży mogą to być m.in. nasilone wzdęcia czy też biegunki. Jeżeli takie objawy wystąpią, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem.

Naturalne probiotyki dla kobiet w ciąży

Oprócz stosowania konkretnych szczepów bakteryjnych znajdujących się w lekach i suplementach diety kobiety w ciąży mogą wprowadzić do diety fermentowane produkty mleczne lub kiszonki. Stosowanie tych produktów będzie idealnym wsparciem w okresie ciąży, jednak pamiętaj iż przed wprowadzeniem tych produktów najlepiej skonsultować się z lekarzem.

Do naturalnych produktów probiotycznych, które mogą wspomóc zdrowie kobiet ciężarnych należą:

• jogurty naturalne, które zawiera żywe kultury bakterii probiotycznych m..n. Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium,
• kefir zawierający m.in. Lactobacillus kefiri,
• kiszonki, które dostarczają również pożytecznych bakterii probiotycznych oraz błonnika pokarmowego, który może wpływać m.in. na obniżenie stężenia cukru we krwi.

Produkty te, oprócz wpływu na mikrobiom jelitowy oraz poprawiając funkcję przewodu pokarmowego, będą dobrym uzupełnieniem zdrowej, zbilansowanej diety. Bardzo ważne jest stosowanie ich w odpowiednich ilościach. W przypadku spożycia zbyt dużej ilości tych produktów efekt ich działania może być odwrotny do zamierzonego, tj. mogą się nasilić wzdęcia i biegunki.

Spożywanie żywności fermentowanej w okresie ciąży, szczególnie tej z niepewnego źródła może zwiększać ryzyko zakażenia, reakcji alergicznych czy też wywołać inne działania niepożądane. Dodatkowo produkty kiszone, oprócz swoich wielu cudownych właściwości, są również źródłem soli, której nadmiar może być niewskazany, szczególnie w przypadku nadciśnienia tętniczego lub występowania obrzęków. Probiotyki w ciąży mogą również wchodzić w interakcje z lekami stosowanymi w ciąży, dlatego zawsze ich przyjmowanie skonsultuj z lekarzem prowadzącym.

Nie stosuj naturalnych probiotyków do dróg rodnych!

Jogurty czy kefiry nie nadają się do stosowania dopochwowego! W przypadku zastosowania tych produktów do dróg rodnych zwiększamy ryzyko zakażenia. Musimy pamiętać, iż produkty te nie są “sterylne” i nie mają dokładnego określonego składu mikroorganizmu, a co za tym idzie, oprócz bakterii probiotycznych mogą być źródłem m.in. różnego rodzaju grzybów.

Stosowanie tych metod profilaktyki, nie ma żadnej udokumentowanej skuteczności oraz bezpieczeństwa. Dodatkowo zastosowanie takich metod może wpłynąć na pH pochwy zaburzając jej naturalną mikrobiotę, zwiększać ryzyko zakażenia np. drożdżakami oraz spowodować wystąpienie działań niepożądanych takich jak świąd, pieczenie czy też upławy.