Kiedy brać probiotyk – przed czy po antybiotyku?

Najpierw antybiotyk czy probiotyk?

Należy najpierw stosować antybiotyk, a następnie 2 godziny po nim – probiotyk. Najlepiej przyjąć probiotyk z posiłkiem, co zwiększy jego przyswajanie. Zachowanie odstępu sprzyja przeżywalności probiotycznych bakterii w jelicie.

Probiotyk przy antybiotyku – dlaczego trzeba go stosować?

Antybiotyki to środki stosowane na infekcje bakteryjne. W farmakoterapii posiadamy wiele rodzajów antybiotyków, różniących się mechanizmem działania, cechujących się różnym spektrum przeciwbakteryjnym. Niestety preparaty te nie posiadają wybiórczości tylko dla bakterii chorobotwórczych i działają również na drobnoustroje mikrobioty jelitowej, prowadząc do redukcji jej różnorodności i liczebności.

Dysbioza (zachwianie równowagi mikrobioty jelitowej) wywołana antybiotykoterapią może być przyczyną biegunki, problemów z trawieniem, a w skrajnych przypadkach, w związku z przerostem bakterii Clostridium difficile, może predysponować do powstania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Dlatego istotne jest stosowanie probiotyków zarówno w trakcie, jak i 14 dni po zakończeniu antybiotykoterapii. Podczas probiotykoterapii ważne jest również regularne stosowanie, gdyż korzystne szczepy bakterii potrzebują czasu na kolonizację jelit. Przemawia za tym fakt, że biegunka poantybiotykowa może pojawić się nawet do 2 miesięcy po ostatniej dawce antybiotyku. Co więcej, niektóre antybiotyki posiadają tzw. efekt poantybiotykowy i mimo zaprzestania stosowania leku, on nadal działa i niszczy dobroczynne bakterie w jelicie.

Kiedy najlepiej przyjmować probiotyki?

Probiotyki najlepiej przyjmować wieczorem po kolacji, ponieważ pH żołądka wzrasta po posiłku, co chroni bakterie przed zniszczeniem. Ponadto procesy trawienne ulegają zahamowaniu, przez co treść pokarmowa zalega dłużej – to sprzyja kolonizacji jelit przez dobroczynne bakterie.

Dlaczego preparaty zawierające żywe szczepy bakterii probiotycznych najlepiej przyjmować wieczorem?

Gdy kładziemy się spać, nasz organizm zwalnia i wycisza się. Tak też dzieje się w naszym przewodzie pokarmowym: procesy trawienne ulegają zahamowaniu, ruchy robaczkowe w jelicie cienkim stają się wolniejsze, przez co treść pokarmowa zalega dłużej. I to jest właśnie świetna „okazja” dla naszych dobrych bakterii! Gdy probiotyk zostanie przyjęty wieczorową porą, żywe drobnoustroje mają więcej czasu na „rozgoszczenie się” w jelicie i przyczepienie do jego ścian, uniemożliwiając to bakteriom patogennym.

Jaki odstęp zachować między antybiotykiem i probiotykiem?

Należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między antybiotykiem a probiotykiem, aby zapewnić większą przeżywalność bakterii probiotycznych w jelicie i ich korzystne działanie.

Sposób przyjmowania probiotyków podczas antybiotykoterapii jest ważny w zachowaniu równowagi mikrobioty. Po przyjęciu antybiotyku odczekaj 2 godziny. Dlaczego to istotne? Antybiotyki to nie jest na tyle inteligentny wynalazek, aby rozpoznać, które bakterie są dobre, a które złe. Jeżeli znajdą się w przewodzie pokarmowym razem z probiotykami, to nawet dobre bakterie przegrają tę walkę w starciu z lekiem. Martwa bakteria probiotyczna nie jest już zdolna do kolonizacji i walki z patogenami.

Istnieją również doniesienia o bakteryjnych preparatach probiotycznych opornych na działanie antybiotyków. Przykładem może być tutaj mieszanina szczepów Lactobacillus rhamnosus Oxy,Pen, E/N. Jak podają źródła, mieszanina tych pałeczek kwasu mlekowego wykazuje oporność na szereg antybiotyków, m.in.:

• amoksycylinę,
• ampicylinę,
• cefuroksym,
• doksycyklinę,
• erytromycynę,
• klindamycynę,
• kotrimoksazol,
• metronidazol,
• neomycynę,
• penicylinę.

Właściwość ta sprzyja kolonizacji jelit przez probiotyki i zwiększeniu ich skuteczności. Można rzec: idealny wybór przy antybiotykoterapii.

Probiotyk należy przyjmować z posiłkiem czy bez?

Probiotyk należy przyjmować z posiłkiem, ponieważ pH żołądka wzrasta po posiłku, co chroni probiotyczne bakterie przed zniszczeniem. Dobrze, aby posiłek zawierał prebiotyk lub przetwory mleczne, co również zwiększa przyswajanie probiotyku.

Stosowanie probiotyków to nie jest prosta sprawa. Wielu zadaje sobie pytanie, czy najlepiej brać probiotyk z posiłkiem, czy jak żołądek się opróżni. Otóż najlepszy efekt da zażywanie probiotyków wraz z posiłkiem. Rzecz jasna, nie z byle jakim posiłkiem! Należy pamiętać, aby nie popijać probiotyku gorącymi napojami, a także kawą. Nieważne jak dobry jest probiotyk, wysoka temperatura prowadzi do unieczynnienia pożytecznych mikrobów. Dlatego warto wybierać płyny, czy posiłki o temperaturze pokojowej.
Ponadto, zawartość błonnika w posiłku stanowi pożywkę (prebiotyk) dla przyjętych probiotyków.

Dodatkowo do prebiotyków należą również:

• Inulina i oligofruktoza (FOS) – naturalnie występują np. w cykorii, cebuli, bananach; wspierają kolonizację probiotyków.
• Galaktooligosacharydy (GOS) – obecne w mleku matki i niektórych preparatach dla niemowląt.
• Skrobia oporna – np. w ziemniakach po schłodzeniu, niedojrzałych bananach, kaszach.

Badania pokazują, że Lactobacillus rhamnosus GG ma wyższy wskaźnik przeżywalności, jeśli podany jest z mlekiem lub przetworem mlecznym.

Czy można brać probiotyk na czczo?

Nie, stosowanie probiotyków na czczo nie jest dobrym pomysłem, ponieważ pH pustego żołądka jest silnie kwaśne, co nie sprzyja przeżywalności bakterii probiotycznych. Kwaśne pH na czczo to mechanizm obronny przed patogenami. Niestety, takie środowisko nie sprzyja przyjmowanym probiotykom.

Dlatego, probiotyki należy przyjmować z posiłkiem lub niedługo po nim. Pokarm podnosi pH żołądka, co zwiększa szanse na przeżycie żywych bakterii w drodze do jelit.

Warto dodać, że na rynku znajdziemy preparaty mikrokapsułkowane. Probiotyki zawierające formy dojelitowe są bardziej stabilne w niekorzystnych warunkach przewodu pokarmowego. Bakterie probiotyczne są zamknięte w takim preparacie jak… matrioszki, co daje im odporność na czynniki zewnętrzne.

Jak wspomóc przyswajanie bakterii probiotycznych?

Aby probiotyk był najbardziej skuteczny, należy pamiętać o kilku zasadach:

• Stosowanie probiotyku podczas lub po posiłku. Ma to korzystny wpływ na przeżywalność probiotyków. Dodatkowo pokarm bogaty w tłuszcze zwalnia pasaż jelitowy, co wydłuża czas pobytu probiotyków w przewodzie pokarmowym i zwiększa szanse na kolonizację.
• Dbanie o optymalną temperaturę napoju i posiłku. Zbyt wysoka temperatura może zabić przyjmowane bakterie. Dlatego do popijania probiotyków należy wybierać napoje w temperaturze zbliżonej do temperatury ciała.
• Dostarczanie prebiotyków. Aby bakterie miały “co jeść” i mogły skutecznie kolonizować jelito oraz wytwarzać prozdrowotne produkty swojego metabolizmu, takie jak np. krotkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA). Warto wybrać odpowiedni preparat probiotyczny, który zawiera w swoim składzie prebiotyk. Dotyczy zwłaszcza bakterii rodzaju Lactobacillus i Bifidobakterium.
• Unikanie stosowania probiotyku natychmiast po zażyciu antybiotyku. Obecność antybiotyku w przewodzie pokarmowym nie pozostaje obojętna dla probiotyków, dlatego należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między tymi preparatami.
• Forma. Wybieranie preparatów probiotycznych w formie mikrokapsułek lub dojelitowych.
• Stosowanie probiotyku zgodnie z zaleceniami producenta. On najlepiej zna parametry przeżywalności swojego produktu, dlatego postępowanie według konkretnych wytycznych pozwoli osiągnąć maksimum korzyści.
• Stosowaniu odpowiedniej dawki probiotyku. Nawet dobry probiotyk nie przyniesie wymiernych korzyści, jeśli nie jest stosowany w odpowiedniej ilości. Na szczęście najczęściej stosowane probiotyki zwykle zawierają zalecaną dawkę tj 1 × 10^9 jednostek tworzących kolonie (CFU).
• Wybór preparatu wysokiej jakości. Sprawdzaj surowiec, jakiego używa producent oraz badania laboratoryjne. Wybieraj markowe surowce (np. HOWARU® Restore II) i preparaty lepiej przebadane.

Czy można przyjmować probiotyki i żywność probiotyczną równocześnie?

Tak, jednoczesne przyjmowanie naturalnych probiotyków wraz z tymi zamkniętymi w kapsułce to bardzo dobre połączenie. Naturalnym źródłem probiotyków są fermentowane produkty mleczne. Bakterie kwasu mlekowego, zawarte w kefirze mają korzystny wpływ na rozwój i kolonizację przyjętych probiotyków.

Fermentowane produkty mleczne zawierają również postbiotyki: kwas mlekowy, peptydy, polisacharydy (np. kefiran), które wpływają korzystnie na mikroflorę jelitową. Oczywiście bez obaw – popijając preparat probiotyczny kefirem nie „przedawkujesz” probiotyków i nie pojawią się skutki uboczne. Fermentowane produkty sprawdzą się jako idealne dopełnienie np. podczas antybiotykoterapii, gdy nasz układ odpornościowy potrzebuje maksymalnego wsparcia.

Poniżej widzisz na zdjęciu Różowy booster dla jelit Zuzanny Woźniak – ten i inne przepisy z probiotykami znajdziesz w artykule: Naturalne probiotyki – właściwości i najlepsze źródła

Jak przechowywać probiotyki?

Większość probiotyków to bakterie wrażliwe na:

• wysoką temperaturę,
• wilgoć,
• światło.

Zatem zaleca się ograniczenie ekspozycji na światło i wilgoć oraz zbyt wysoką temperaturę. Nawet dobry probiotyk, jeśli będzie źle przechowywany, nie będzie działał. Już kilkudniowe nieprzestrzeganie zaleceń znacznie obniża zawartość żywych bakterii, które są zdolne do kolonizacji.

Jaki probiotyk wybrać?

1. Należy wybierać szczepy klinicznie przebadane, o udokumentowanej zdolności przetrwania w jelitach i korzystnym działaniu, np.: Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus rhamnosus PEN, OXY, Saccharomyces boulardii, Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12.
2. Warto zwrócić uwagę na szczepozależność. Każdy szczep ma inne właściwości — nie można przenosić wyników badań z jednego szczepu na inny, nawet w obrębie tego samego gatunku.
3. Przy zakupie warto zwrócić uwagę, czy probiotyk zawiera odpowiednią dawkę mikrobów tj. minimum 1 × 10^9 CFU.
4. Wybieraj preparaty od uznanych producentów, a nie „suplementy bez historii”.
5. Zwróć uwagę, czy produkt ma certyfikat jakości (np. GMP, ISO, HACCP).
6. Wybieraj formy w mikrokapsułkach lub preparaty dojelitowe.

Jeśli potrzebujemy probiotyku, jako osłony podczas antybiotykoterapii, warto dobrać preparat do naszych preferencji. Czy łatwiej będzie nam stosować Saccharomyces boluardii jednocześnie z antybiotykiem, czy będziemy skrupulatnie przyjmować Lactobacillus rhamnosus GG, pamiętając o 2-godzinnym odstępie czasowym.