Przedawkowanie witaminy D – poznaj objawy nadmiaru „witaminy słońca”

Objawy przedawkowania witaminy D

• Złe samopoczucie,
• przewlekłe zmęczenie,
• ogólne osłabienie,
• nadmierna potliwość,
• bóle głowy,
• brak apetytu, bóle brzucha, wymioty, nudności,
• symptomy ze strony układu nerwowego (problemy z koncentracją, mgła mózgowa, dezorientacja)
• nadmierne pragnienie,
• kołatanie serca.

Objawy nadmiaru witaminy D rozwijają się od kilku tygodni, zazwyczaj do kilku miesięcy od momentu jej stosowania w dużych dawkach (4000-10 000 IU dziennie dla osób dorosłych).

Kiedy mówimy o nadmiarze witaminy D?

O zbyt wysokim stężeniu lub nadmiarze witaminy D w organizmie mówimy, kiedy jej wartości w surowicy krwi wynoszą powyżej 50 ng/ml.

Witamina D3 należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a w naszym organizmie kumuluje się w tkance tłuszczowej. Za prawidłowy stan odżywienia witaminą D uznaje się jej stężenie w zakresie wartości 30-50 ng/ml. O zatruciu witaminą D świadczą stężenia przekraczające 100-150 ng/ml, które u osób dorosłych powoduje stosowanie zbyt wysokich dawek witaminy D (> 10 000 IU przez kilka tygodni).

Przyczyny przedawkowania witaminy D

Główne przyczyny przedawkowania witaminy D to niekontrolowana, nadmierna suplementacja, zwłaszcza długotrwałe przyjmowanie zbyt wysokich dawek niedopasowanych do potrzeb oraz przyjmowanie wielu preparatów zawierających tę witaminę jednocześnie.

Obecnie na rynku polskim dostępne są suplementy diety, które zawierają dawki znacznie przewyższające te od rekomendowanych. Ludzie stosują je bez uprzednich badań krwi czy konsultacji z lekarzem. Stawiają na ilość, a nie jakość suplementacji. Ponadto często nie kontrolują, czy przypadkiem nie dublują witaminy D w kilku preparatach.

Do hiperwitaminozy rzadziej dochodzi w przypadku niektórych chorób, np. jej nadmiar obserwuje się w przebiegu sarkoidozy, gruźlicy, czy niektórych chłoniakach. U osób z tymi chorobami aby zastosować odpowiednią dawkę, konieczne jest podejście indywidualne, inne niż standardowe zasady suplementacji, ponieważ nawet mniejsze dawki mogą prowadzić do nadmiaru witaminy D w organizmie.

Czy da się przedawkować witaminę D ze słońca?

Nie, nie da się przedawkować witaminy D ze słońca, nawet podczas długotrwałej ekspozycji na promieniowanie słoneczne.

Światło słoneczne to bezpieczne źródło witaminy D, ponieważ nasz organizm posiada naturalne mechanizmy samoregulacji i nie jest możliwe przedawkowanie witaminy D z promieniowania słonecznego. Realnym zagrożeniem jest przyjmowanie zbyt dużych dawek suplementów witaminy D. Toksyczność możliwa jest przy stosowaniu wysokich dawek przez długi czas.

W okresie letnim możliwa jest synteza skórna witaminy D i kiedy przebywamy na słońcu, nie ma konieczności jej suplementowania, choć warto mieć na uwadze nasz styl życia, miejsce i tryb pracy.

Nadmiar witaminy D szkodzi – skutki przedawkowania

Skutki nadmiaru witaminy D są związane przede wszystkim ze zwiększonym wchłanianiem wapnia z przewodu pokarmowego. Wysokie stężenie wapnia we krwi powoduje zwiększone pragnienie, utratę apetytu, zaburzenia pracy serca, niekiedy także suchość i świąd skóry. Nadmiar wapnia może odkładać się w tkankach miękkich, powodując ich kalcyfikację.

W niektórych przypadkach może dojść do pojawienia się kamieni nerkowych, a nawet niewydolności nerek. U osób podatnych, może dojść do zaburzeń ze strony układu odpornościowego. Zarówno niedobór, jak i nadmiar witaminy D uniemożliwia prawidłowe działanie systemu immunologicznego i zwiększa podatność na stany zapalne, a także choroby autoimmunologiczne.

Czym leczyć przedawkowanie witaminy D?

Leczenie przedawkowania witaminy D opiera się przede wszystkim na natychmiastowym przerwaniu suplementacji witaminy D i wapnia. W łagodnych przypadkach kluczowe jest zwiększone nawodnienie (płyny, woda), a lekarz może zalecić ograniczenie spożycia wapnia w diecie. W cięższych przypadkach konieczne mogą być hospitalizacja i specjalistyczne leki, takie jak kortykosteroidy, bisfosfoniany lub kalcytonina, które pomagają obniżyć poziom wapnia we krwi.

Jaka jest bezpieczna dzienna dawka witaminy D?

Bezpieczna, zalecana ilość witaminy D3 w diecie waha się od 10 μg u dzieci do 15 μg u osób dorosłych.

Normy polskie na witaminę D, ustalone na poziomie wystarczającego spożycia AI (ang. Adequate intake). AI to szacunkowa ilość składnika odżywczego, którą powinno się codziennie przyjmować, żeby utrzymać zdrowie i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Ustalana jest wtedy, gdy naukowcy nie mają jeszcze wystarczająco dokładnych danych, by określić precyzyjne zapotrzebowanie (czyli RDA).

Należy jednak podkreślić, że witamina D3 w żywności nie występuje w dużych ilościach, a w produktach roślinnych występuje w formie mniej aktywnej biologicznie – ergokalcygerolu.

W okresie zimowym i letnim, jeśli nie jesteśmy eksponowani na działanie promieni słonecznych (np. przebywamy w zamkniętych pomieszczeniach) konieczna jest suplementacja witaminy D. Bezpieczne, dzienne dawki witaminy D to te dopasowane indywidualnie do naszych potrzeb, najlepiej poprzedzone badaniami krwi.

Wyższe dawki od rekomendowanych, stosuje się w przypadku jej niedoborów i działanie to wymaga nadzoru lekarza. Dla zapewnienia bezpieczeństwa leczenia witaminą D, konieczne jest monitorowanie jej stężenia w surowicy krwi.

Witamina D – rola w naszym organizmie i podsumowanie

Rola witaminy D w ludzkim organizmie jest znacznie szersza, niż wiele osób zakłada. Witaminy D, a zwłaszcza witamina D3 (cholekalcyferol), regulują wchłanianie wapnia i pomagają utrzymać jego stabilne wapnia we krwi. Dzięki temu możliwa jest budowa mocnych kości oraz utrzymanie prawidłowej gospodarki wapniowo fosforanowej. Ten proces wpływa także na pracę ośrodkowego układu nerwowego, ponieważ komórki nerwowe potrzebują odpowiedniego poziomu wapnia do przewodzenia impulsów.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach takie jak witamina D mają tendencję do gromadzenia się, dlatego suplement diety z witaminą D wymaga rozsądnego dawkowania. Dawkowanie powinno być dobrane do wieku, stylu życia i wyników badań krwi. Stosowanie zbyt dużej ilości witaminy D może prowadzić do problemów, które początkowo łatwo zlekceważyć. Objawy nadmiaru witaminy obejmują zmęczenie, nudności, ból głowy czy zaburzenia rytmu serca. Wraz ze wzrostem poziomu witaminy D w organizmie rośnie także ryzyko podniesienia poziomu wapnia ponad normę.

Objawy nadmiaru mogą z czasem nasilać się i przerodzić się w skutki nadmiaru, takie jak uszkodzenie nerek, zaburzenia pracy układu nerwowego czy odwodnienie. W skrajnych sytuacjach rozwija się zatrucie witaminą D, które wymaga pilnej interwencji lekarskiej. Nadmiar witaminy szkodzi tak samo, jak jej niedobór, dlatego warto kontrolować poziom tej witaminy w organizmie i konsultować suplementację ze specjalistą.