Jakie są objawy skórne niedoboru witaminy D?
Niedobór witaminy D na skórze może objawiać się suchością, łuszczeniem, a także gorszym gojeniem się ran oraz nasileniem przewlekłych schorzeń skóry, takich jak łuszczyca. Niedobór ten może także prowadzić do przyspieszonego starzenia się skóry i większej podatności na podrażnienia.
Niedobór witaminy D standardowo kojarzymy z pogorszeniem odporności, może on jednak także objawiać się „na skórze”: obserwuje się wówczas wolniejsze gojenie ran, częstsze wypadanie włosów czy nawet zaostrzenie chorób zapalnych, takich jak łuszczyca. Dzieje się tak, bo witamina D reguluje tempo podziałów i dojrzewania keratynocytów – komórek naskórka. Przy niedoborach pracują one bardziej chaotycznie, spada synteza kluczowych białek (np. filagryny) i lipidów, co przekłada się na większą utratę wody i reaktywność skóry. Witamina D pomaga także utrzymać równowagę immunologiczną, dlatego jej niski poziom sprzyja rozwojowi stanu zapalnego. W łuszczycy niskie stężenia witaminy D nie są jedyną przyczyną choroby, ale potrafią nasilić przebieg i utrudnić remisję. Miejscowo stosuje się niekiedy preparaty z witaminą D właśnie w celu leczenia objawów tej choroby. Podsumowując: kiedy “brakuje” witaminy D, skóra traci sprawność w kluczowych obszarach funkcjonowania – a to przekłada się na jej wygląd.
Objawy skórne niedoboru witaminy D
Witamina D bierze udział w regulacji procesów fizjologicznych komórek skóry, w tym ich proliferacji, różnicowania i apoptozy. Z tego powodu niedobór witaminy D może objawiać się poprzez:
- Utrudnione gojenie się ran: niewystarczający poziom witaminy D może utrudniać powstawanie nowych tkanek, a więc i proces gojenia się ran;
- Wypadanie włosów: badania wskazują na związek między niedoborem witaminy D a niektórymi postaciami łysienia, m.in. łysieniem plackowatym, prawdopodobnie ze względu na rolę tej witaminy w cyklu wzrostu mieszków włosowych.
Witamina D a objawy skórne
Jak to się dzieje, że niedobór witaminy D można dosłownie odczuć na własnej skórze?
Synteza witaminy D zachodzi w skórze pod wpływem promieniowania UVB. Jej prekursor, 7-dehydrocholesterol, znajduje się w błonach keratynocytów (komórkach naskórka), a aktywna postać, czyli 1,25(OH)₂D3 (kalcytriol) działa poprzez receptor VDR, regulując kluczowe procesy w skórze.
Kalcytriol – czyli aktywna forma witaminy D – hamuje nadmierną proliferację keratynocytów (co ma znaczenie w chorobach z przyspieszonym rogowaceniem, np. łuszczycy), a jednocześnie wspiera ich różnicowanie, zwiększając syntezę białek strukturalnych naskórka: keratyn, inwolukryny, transglutaminazy, lorykryny i filagryny. Aktywna forma witaminy D wpływa też na gospodarkę lipidową naskórka – m.in. na produkcję glikozylo-ceramidów – co sprzyja prawidłowej przepuszczalności bariery skórnej.
Witamina D moduluje również odpowiedź immunologiczną: promuje powstawanie limfocytów T regulatorowych, które wyciszają nadmierną reakcję odpornościową i pomagają utrzymać homeostazę w skórze, ograniczając ryzyko reakcji autoimmunologicznych. Aktywny metabolit witaminy D działa przeciwzapalnie – obniża ekspresję i produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8), zaangażowanych m.in. w patogenezę łuszczycy.
Te mechanizmy nie wyczerpują wszystkich dróg działania witaminy D w skórze, ale prowadzą do prostego wniosku: niedobór może zaburzać pracę komórek naskórka, osłabiać barierę i sprzyjać zaostrzeniom stanów zapalnych, co klinicznie przekładać się może na gorszy stan skóry.
Skórne objawy niedoboru witaminy D – lekarz tłumaczy postępowanie
Odpowiada Honorata Mruk-Mazurkiewicz, lekarz dietetyk.
Pierwszą rzeczą, jaką powinniśmy zrobić jest zgłoszenie się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej celem badania przedmiotowego i decyzji o ewentualnej dalszej diagnostyce. Jeśli podejrzewamy, iż zmiany skórne mogą być wywołane właśnie niedoborem witaminy D3 pierwszym krokiem będzie oznaczenie jej stężenia w krwi.
Lekarz, oceniając poziom witaminy D3 może zadecydować o dawce oraz długości suplementacji. Dodatkowo w przypadku współistniejących innych objawów np. bólów kości zaleci rozszerzenie diagnostyki oraz pokieruje do specjalisty np. dermatologa.
To co, sami możemy zrobić, aby uniknąć objawów niedoborów witaminy D3 to zastosowanie się do ogólnych wytycznych zlecających suplementację, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Pamiętajmy, iż dawka suplementacyjna powinna być dobrana indywidualnie w zależności od poziomu niedoboru.
Drugą rzeczą, jest ekspozycja na słońce, która stymuluje syntezę witaminy D3. W przypadku wystąpienia zmian skórnych musimy zadbać o odpowiednie nawilżenie skóry, wypijanie odpowiedniej ilości płynów oraz unikanie substancji/detergentów, które wpływają na zaburzenie bariery naskórkowej.
Pamiętajmy, iż w momencie, gdy nasze działania nie przynoszą efektu tj. nie ma poprawy po zastosowanych emolientach, objawy utrzymują się mimo suplementacji, czy też pojawiają się dodatkowe objawy ogólnoustrojowe należy pilnie skonsultować się z lekarzem.
-
Czy kremy z witaminą D uzupełniają witaminę D?
Nie, kremy zawierające w składzie witaminę D nie uzupełniają poziomu witaminy D w organizmie. Miejscowe preparaty z witaminą D (np. maści, pianki, żele) są stosowane w dermatologii. Klasycznym przykładem są maści z pochodnymi witaminy D w leczeniu łuszczycy. Nie są one jednak stosowane w celu uzupełnienia ogólnoustrojowego niedoboru witaminy D, ponieważ działają głównie miejscowo. Pojedyncze, małe, pilotażowe badanie sugerowało możliwość wzrostu ogólnoustrojowego poziomu witaminy D po trzymiesięcznym stosowaniu specjalnie zaprojektowanej formulacji kremu, ale to nie jest podstawa do ogólnej rekomendacji wyrównywania niedoboru.
-
Czy możemy codziennie stosować kapsułki z witaminą D na twarz?
Nie ma medycznej potrzeby ani jednoznacznych badań wskazujących korzyści z nakładania na skórę zawartości doustnych kapsułek z witaminą D. W praktyce dermatologicznej wykorzystuje się preparaty witaminy D do stosowania na skórę (np. kalcypotriol, takalcytol, kalcitriol) w leczeniu objawów chorób takich jak łuszczyca czy przewlekłe stany zapalne. Są to jednak preparaty opracowane tak, by zapewnić jak najlepszą przenikalność przez naskórek i działanie miejscowe (często w połączeniu z innymi substancjami).
-
Czy niedobór witaminy D może powodować łuszczycę?
U osób z łuszczycą często stwierdza się niedobór witaminy D i istnieją obserwacje, że niższe poziomy tej witaminy korelują z większym nasileniem zmian skórnych. Suplementacja witaminy D bywa korzystna jako terapia uzupełniająca – witamina D pomaga hamować nadmierną proliferację naskórka i moduluje odpowiedź zapalną, co może złagodzić objawy łuszczycy. Niemniej niedobór witaminy D sam w sobie nie jest uznawany za bezpośrednią przyczynę rozwoju tej choroby. Łuszczyca jest chorobą autoimmunologiczną o złożonej etiologii (genetycznej, środowiskowej, hormonalnej, psychosomatycznej), a niedobór witaminy D jest jednym z wielu czynników, które mogą – ale nie muszą – wpływać na przebieg choroby.
-
Źródła
- Barrea, Luigi et al. “Vitamin D and its role in psoriasis: An overview of the dermatologist and nutritionist.” Reviews in endocrine & metabolic disorders vol. 18,2 (2017): 195-205. doi:10.1007/s11154-017-9411-6
- Drugs.com, “Vitamin D Deficiency: What are the symptoms?”, https://www.drugs.com/medical-answers/vitamin-d-deficiency-what-symptoms-3580622/ [dostęp 27.10.2025]
- Papadopoulou, S.N.A. et al. “Comprehensive Review on the Beneficial Roles of Vitamin D in Skin Health as a Bio-Functional Ingredient in Nutricosmetic, Cosmeceutical, and Cosmetic Applications.” Applied Sciences. 2025; 15(2):796. https://doi.org/10.3390/app15020796
- Sadat-Ali, Mir et al. “Topical delivery of vitamin d3: a randomized controlled pilot study.” International journal of biomedical science : IJBS vol. 10,1 (2014): 21-4.
- Umar, Meenakshi et al. “Vitamin D and the Pathophysiology of Inflammatory Skin Diseases.” Skin pharmacology and physiology vol. 31,2 (2018): 74-86. doi:10.1159/000485132