Witamina C a kolagen – czy warto je łączyć?

Witamina C a kolagen

Witamina C jest potrzebna do produkcji kolagenu, ponieważ jest niezbędna do jego syntezy w organizmie. Witamina C bierze udział w procesie hydroksylacji aminokwasów, takich jak prolina i lizyna, co stabilizuje strukturę kolagenu i nadaje mu odpowiednią wytrzymałość mechaniczną. Bez witaminy C synteza kolagenu jest upośledzona, co może prowadzić do problemów z tkankami łącznymi.

Suplementacja kolagenu bez witaminy C, to jak próba budowy domu bez zaprawy murarskiej. Możemy dysponować najlepszymi cegłami, a i tak konstrukcja nie ma szans na przetrwanie. Witamina C wspiera proces naturalnej produkcji kolagenu w organizmie i wszechstronnie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Na czym polega synteza kolagenu?

Zacznijmy od początku. Czy wiesz, jak to się dzieje, że Twój organizm sam produkuje kolagen? Proces wytwarzania kolagenu ma skomplikowany, ale interesujący przebieg.

Dzieli się na 4 etapy:

1. Transkrypcja i translacja: Znajdujące się w jądrze komórkowym archiwa w postaci genów, w których zakodowane są instrukcje powstawania białek m.in. poszczególnych typów kolagenu, są poddawane transkrypcji do informacyjnego RNA (mRNA). Tak jak na wzór konwersji formatu .pdf do .doc, aby udało się go odczytać. mRNA jest transportowany do rybosomów, które za pomocą tej instrukcji budują peptydy prokolagenu – niczym drukarki 3D.
2. Modyfikacje potranslacyjne: Powstały prokolagen odbiega parametrami od właściwych włókien kolagenowych, więc trzeba go zmodyfikować. Na tym etapie w procesie powstawania kolagenu ustrojowego udział rozpoczyna witamina C. Celem aktywności kwasu askorbinowego jest wzmacnianie działania enzymów w procesie hydroksylacji lizyny i proliny.
3. Tworzenie wiązań międzyłańcuchowych: Dzięki hydroksylacji tych aminokwasów, umożliwia to tworzenie połączeń między łańcuchami prokolagenu. Sprawia to, że powstałe włókna białkowe mają odpowiednią wytrzymałość.
4. Transport i dojrzewanie: Powstałe włókna kolagenu są transportowane na zewnątrz komórki, gdzie przechodzą proces dojrzewania. Włókna kolagenowe łączą się w większe skupiska – helisy, które zaś tworzą trójhelisy, wzmacniając strukturę białka młodości, głównego składnika tkanki łącznej.

Co jest potrzebne do prawidłowej produkcji kolagenu?

Synteza kolagenu to proces, który wymaga zaangażowania różnych substratów. W celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania enzymów biorących udział w produkcji kolagenu niezbędna jest obecność kwasu askorbinowego oraz takich składników mineralnych jak:

• miedź,
• żelazo,
• cynk,
• magnez,
• wapń,
• krzem.

Rola witaminy C w produkcji kolagenu

Wyobraź sobie, że kolagen to stalowa lina, która utrzymuje skórę, ścięgna i naczynia krwionośne w napięciu i sile. Witamina C działa jak kluczowe „narzędzie” w fabryce lin, które pozwala prawidłowo łączyć i wzmacniać włókna. Na poziomie biochemicznym witamina C jest niezbędnym kofaktorem dla enzymów hydroksylaz prolinowej i lizylowej, które dodają grupy hydroksylowe do reszt proliny i lizyny w prekursorku kolagenu (prokolagenie). Te modyfikacje są absolutnie kluczowe, bo stabilizują potrójną helisę kolagenu, umożliwiają tworzenie silnych, trwałych włókien.

Dowody naukowe pokazują, że niedobór witaminy C prowadzi do powstawania kolagenu o nieprawidłowej strukturze, co klinicznie objawia się szkorbutem, z krwawieniem dziąseł, siniakami i słabym gojeniem ran. Suplementacja witaminy C w badaniach interwencyjnych poprawia syntezę kolagenu, przyspiesza gojenie ran i zwiększa elastyczność skóry, co potwierdza jej rolę bezpośredniego „budowniczego” jakościowych włókien kolagenowych.

Kolagen – rola w organizmie

Kolagen to jedno z podstawowych białek organizmu. Wyróżniamy aż 29 typów kolagenu. Różnią się one między sobą przede wszystkim strukturą, co sprawia, że pełnią unikalne funkcje. Kolagen składa się przede wszystkim z trzech, dominujących aminokwasów:

• glicyny – odpowiada za ciasne „upakowanie” potrójnej helisy białka;
• proliny – ma sztywną strukturę – stabilizuje potrójną helisę;
• hydroksyproliny – umożliwia tworzenie wiązań wodorowych, przez co wzmacnia strukturę włókien kolagenowych.

W skład włókien białka młodości wchodzi również lizyna i hydroksylizyna, które dzięki tworzeniu wiązań krzyżowych między włóknami kolagenu, nadają im wytrzymałość. Do syntezy kolagenu niezbędne są aminokwasy oraz witamina C. Za wzmacnianie działania enzymów odpowiadają również jony żelaza (Fe2+). Produkcja włókien kolagenowych, to proces wymagający dostarczenia energii oraz węglowodanów, takich jak glukoza i galaktoza. Umożliwiają one transport nowopowstałych włókien poza komórkę oraz wspomagają dalsze procesy ich dojrzewania.

Kolagen spełnia szereg ważnych funkcji w organizmie:

• Budulcowa: Wraz z elastyną i kwasem hialuronowym tworzy macierz pozakomórkową, która jest główną składową tkanki łącznej. Stanowi szkielet skóry, ścięgien, mięśni, kości, zębów. Kolagen wpływa na wytrzymałość i elastyczność skóry, a także odpowiada za jej sprężystość, gładkość i nawilżenie. Wchodzi w skład włosów i paznokci. Kolagen znajdziemy również w naczyniach krwionośnych, które dzięki odpowiedniej strukturze włókien zyskują odpowiednią elastyczność i wytrzymałość. Jako składowa błon komórek nerwowych kolagen bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
• Ochronna: Pełni funkcję amortyzacyjną. Jest składową chrząstki stawowej, przez co jest niezbędny w utrzymaniu prawidłowego stanu stawów, chroniąc je przed urazami. Jako budulec skóry i błon śluzowych, kolagen tworzy barierę ochronną przed patogenami. Stoi na straży prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
• Regeneracyjna: Bierze udział w tworzeniu się nowej tkanki. Zwłaszcza skóry, kości i mięśni po urazach.
• Metaboliczna: Włókna kolagenowe tworzą “sito”, w którym osadzają się związki wapnia i fosforu, w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania kości. Kolagen posiada zdolność regulacji enzymów kontrolujących degradację i odnowę tkanek.
• Sygnalizacyjna: Fragmenty kolagenu biorą udział w procesach sygnalizacyjnych, regulując procesy zapalne i regeneracyjne.

Witamina C – rola w organizmie

Kwas askorbinowy, jest niezbędnym związkiem organicznym do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka:

• Bierze udział w produkcji energii, jest strażnikiem prawidłowego metabolizmu energetycznego.
• Naturalna witamina C pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Kwas askorbinowy zmiata wolne rodniki, co sprzyja ochronie komórek przed uszkodzeniem DNA, białek i lipidów.
• Witamina C uczestniczy w procesach odpornościowych, stymuluje produkcję białych krwinek, które zwalczają infekcje. Naturalna witamina C pomaga w leczeniu przeziębienia i jest kluczowa do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, a także przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia.
• Kwas askorbinowy jest jednym z ważniejszych związków dla naszego mózgu. Uczestniczy w syntezie i regulacji neuroprzekaźników, takich jak noradrenalina i serotonina. Zatem wpływa na nasz nastrój, sen i procesy poznawcze. Niekorzystne czynniki cywilizacyjne skutkują zwiększonym stresem oksydacyjnym i powodują liczne dolegliwości, w tym uczucie zmęczenia. Warto dodać, że czynniki takie jak stres powodują zwiększenie zapotrzebowania na witaminę C.
• Witamina C uczestniczy w syntezie kwasów żółciowych z cholesterolu, przez co wspiera trawienie tłuszczów. Istnieją przesłanki, że może również wpływać na obniżenie cholesterolu LDL.
• Detoksykacja, to działanie fizjologiczne kwasu askorbinowego. Witamina C pomaga w metabolizmie i eliminacji toksyn.
• Witamina ta zwiększa wchłanianie żelaza w jelicie, szczególnie u osób na diecie roślinnej.

Witamina C bierze udział w procesie produkcji kolagenu. To dzięki niej dochodzi hydroksylacji aminokwasów: proliny i lizyny, co warunkuje stabilność potrójnej helisy i utworzenie pełnowartościowego białka, a następnie tkanek, o prawidłowej wytrzymałości mechanicznej.

Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do większości zwierząt, w ludzkim organizmie nie jest syntetyzowany kwas askorbinowy. Dlatego istnieje potrzeba suplementacji organizmu i poszukiwania łatwo biodostępnej witaminy C, pozyskiwanej z pożywienia. Wysoką zawartość tego związku znajdziemy m.in. w owocach dzikiej róży i owocach czarnej porzeczki – są one uznawane za dobre źródła naturalnej witaminy C.

Witamina C + kolagen w suplementach diety

Suplementy diety z kolagenem zawierają różne formy tego białka. Na rynku znajdziemy:

• kolagen rybi,
• kolagen wołowy,
• kolagen wieprzowy,
• kolagen drobiowy.

Wymienione rodzaje kolagenu występują pod postaciami hydrolizatów lub kolagenów natywnych. Zdecydowanie najlepszym wyborem jest hydrolizat kolagenu rybiego. Jest on łatwo przyswajalnym kolagenem, ponieważ ma mały rozmiar cząstek. Kolagen rybi nie powoduje alergii, zatem będzie bezpieczny dla osób z atopią.

Preparaty z kolagenem występują w różnych postaciach:

• Kapsułki – maskują specyficzny smak kolagenu rybiego; w celu uzyskania zalecanej dziennej porcji produktu trzeba łykać około 4-6 kapsułek.
• Proszek – w saszetkach lub z miarką, która pozwala precyzyjnie odmierzyć zalecaną porcję produktu.
• Płyn – forma shotów lub w butelkach, idealna dla osób w ciągłym biegu.
• Żelki – bardziej jako słodka przekąska (uwaga na skład i obecność cukru!).

Popularnym dodatkiem w preparatach kolagenu jest witamina C. Połączenie kolagen + witamina C jest bardzo wygodne, ponieważ zapewnia odpowiednią dawkę witaminy C i kolagenu w jednym preparacie i sprzyja uzyskaniu korzystnego działania produktu, zwłaszcza dla wyglądu naszej skóry i kondycji stawów.

Witamina C z kolagenem w kosmetykach

Peptydy kolagenowe, zawarte w kosmetyku, stymulują komórki macierzy do syntezy endogennego kolagenu. Dodatkowo wiążą wodę, przez co poprawiają nawilżenie, jędrność i elastyczność skóry. Witamina C chroni tkanki przed działaniem wolnych rodników. Połączenie kolagen-witamina C w kosmetykach ma jednak pewne ograniczenia:

• Cząsteczki peptydów mogą okazać się zbyt duże, aby skutecznie przeniknąć do naskórka.
• Witamina C wykazuje słabą stabilność. Należy wybierać preparaty z tetraizopalmitynianem askorbylu – droższą, syntetyczną pochodną witaminy C, zatem nie będą to preparaty z naturalną witaminą C.
• Wysokie stężenie witaminy C w produkcie sprzyja występowaniu podrażnień u osób z wrażliwą skórą.
• Efekty działania połączenia kolagen-witamina C będą widoczne tylko podczas stosowania kosmetyku.

Dlaczego warto łączyć kolagen i witaminę C?

Zestawienie kolagenu z witaminą C niesie za sobą liczne korzyści!

• Aktywuje wewnętrzny proces wytwarzania kolagenu.
• Poprawia kondycję chrząstek i przyczynia się do lepszej ruchomości stawów.
• Chroni komórki przed skutkami stresu oksydacyjnego.
• Poprawia pracę układu odpornościowego.
• Przyspiesza gojenie ran i złamań.
• Poprawia funkcjonowanie układu nerwowego.
• Poprawia kondycję naczyń krwionośnych, zmniejsza ryzyko powstawania pajączków i żylaków.
• Redukuje objawy starzenia i zmniejsza ryzyko rozwoju chorób przewlekłych, takich jak: cukrzyca, miażdżyca, czy nowotwory.

Inne składniki aktywne a kolagen

Sam kolagen wiosny nie uczyni. Dla lepszych efektów dla naszej skóry i poprawy samopoczucia przydają się również inne składniki aktywne, takie jak:

• Antyoksydanty (witamina A, witamina E): chronią fibroblasty macierzy komórkowej przed stresem oksydacyjnym.
• Siarka organiczna (MSM): wspiera elastyczność i wytrzymałość tkanek. Dostarcza siarki do budowy kluczowych aminokwasów.
• Wyciągi roślinne (zielona herbata, gotu kola, granat): działają antyoksydacyjne, pobudzają macierz do produkcji kolagenu.
• Kwas hialuronowy: poprawia kondycję macierzy pozakomórkowej, sprzyja tworzeniu się kolagenu, nawilża i uelastycznia skórę.
• Cynk, miedź, krzem: wspierają aktywność enzymów biorących udział w dojrzewaniu kolagenu.