Ile witaminy D przyjmować przy niedoborze? Lekarz wyjaśnia
Dawka lecznicza przy niedoborze witaminy D3 zależy od głębokości niedoboru wykazanego w badaniach krwi. Dawkowanie wynosi od 1000 do 10 000 IU. Dawkę dostosowuje się do stanu zdrowia, chorób współistniejących, wieku, stylu życia, masy ciała.
Niedobór witaminy D możemy podejrzewać w momencie wystąpienia objawów klinicznych takich jak np. dolegliwości bólowe w obrębie stawów i mięśni, przewlekłe zmęczenie, nawracające infekcje, czy też problemy skórne. Niedobór witaminy D określa się na podstawie wyników badań laboratoryjnych, za pomocą oznaczenia w surowicy krwi poziomu 25-hydroksywitaminy D. W przypadku poziomu <20 ng/ml mówimy o niedoborze witaminy D3. Przedział w zakresie 30-50 ng/ml uważa się za optymalny. Zakresy referencyjne dla poziomu witaminy D3 są w laboratoriach określane dla całej populacji. Należy pamiętać, jednak o tym, iż interpretację wyników badań laboratoryjnych należy opierać na objawach klinicznych, wieku pacjenta, czy też dodatkowych jednostkach chorobowych. Szczególnie należy zwrócić uwagę na interpretację wyników w takich grupach chorych, jak: dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży, czy też u pacjentów z chorobą otyłościową.
Ile witaminy D przyjmować przy niedoborze?
Dawka suplementacyjna witaminy D zależy od poziomu niedoboru, ale również od dodatkowych czynników, jakimi są zamieszkiwana szerokość geograficzna, rodzaj pracy, styl życia, wiek, stan fizjologiczny, czy też obecność chorób towarzyszących. Należy również wspomnieć o tym, iż suplementacja witaminą D jest bezpieczna i rzadko obserwuje się działania niepożądane wynikające z jej stosowania. W zależności od poziomu witaminy D3 w surowicy krwi mówimy o niedoborze ciężkim i umiarkowanym. Średni czas trwania suplementacji w przypadku dawkowania terapeutycznego to okres ok. 3 miesięcy.
osoby dorosłe z otyłością,
osoby z chorobami współistniejącymi
Wysokie dawki kontra systematyczna podaż witaminy D
Aktualnie zaleca się, aby suplementacja witaminą D3 odbywała się systematycznie w mniejszych odstępach czasu niż kilkanaście lat temu, kiedy to preferowano podawanie witaminy D3 w bolusach w dawce nawet do 100 000 IU na miesiąc. Odstąpiono jednak od takiego sposobu dawkowania, ze względu na działania niepożądane m.in. zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, brak długofalowego utrzymania poziomów optymalnych witaminy D3, czy też zaburzeń metabolicznych.
W niektórych sytuacjach klinicznych nadal preferuje się wysokie dawki witaminy np. w celu szybkiego uzupełnienia niedoboru lub przy braku współpracy ze strony pacjenta (nieprzyjmowanie regularne leków). Jednak w najnowszych wytycznych zwraca się uwagę na fakt, iż systematyczne przyjmowanie dawek terapeutycznych, a następnie profilaktycznych pozwala lepiej kontrolować poziom witaminy D3 w surowicy krwi oraz zmniejszają ryzyko toksyczności.
-
Jakie są objawy niedoboru witaminy D?
Niedobór witaminy D może objawiać się: przewlekłym zmęczeniem i osłabieniem, bólami mięśni i kości, pogorszeniem stanu uzębienia, częstszymi infekcjami, pogorszeniem nastroju. U dzieci może prowadzić do krzywicy, a u dorosłych do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań.
-
Jakie są skutki nadmiaru witaminy D w organizmie?
Nadmiar witaminy D (hiperwitaminoza D) może skutkować objawami ogólnoustrojowymi takimi jak: osłabienie, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, problemy z łaknieniem, ale także zwiększeniem wchłanianie wapnia z jelit. Jeśli witaminy D jest zbyt dużo w organizmie, dochodzi do hiperkalcemii (zbyt wysokiego poziomu wapnia we krwi). To z kolei powoduje zaburzenia pracy wielu narządów, szczególnie nerek, serca i mózgu.
-
Czy przy ciężkim niedoborze stosuje się końskie dawki witaminy D?
Tak, w pewnych sytuacjach klinicznych lekarze zalecają wysokie dawki witaminy D – potocznie określane jako „końskie dawki” – ale zawsze odbywa się to pod ścisłą kontrolą medyczną i po wcześniejszym potwierdzeniu niedoboru badaniem 25(OH)D w surowicy. Wysokie dawki witaminy D stosuje się u niektórych pacjentów np. przy ciężkim niedoborze (wynik poziomu witaminy D <10 ng/ml), u osób z zaburzeniami wchłaniania, w leczeniu niektórych chorób metabolicznych kości (np. osteomalacja, krzywica).
-
Czy dawka witaminy D3 6000 IU dziennie jest zalecana przy ciężkim niedoborze?
Tak, lekarz może zalecić dawkę 6000 IU dziennie witaminy D3 przy ciężkim niedoborze, zwłaszcza gdy poziom 25(OH)D we krwi wynosi poniżej 20 ng/ml. Ważne jest jednak, aby tak wysoką dawkę zawsze stosować pod kontrolą lekarza, ponieważ może ona prowadzić do powikłań.
-
Czy 4000 jednostek witaminy D to dużo?
Nie, 4000 jednostek witaminy D nie jest dużo i mieści się w górnej, bezpiecznej normie dla zdrowych dorosłych, zwłaszcza dla osób powyżej 75. roku życia. Maksymalna bezpieczna dawka dzienna dla dorosłych wynosi 4000 IU, ale dawki te są zazwyczaj stosowane w konkretnych celach (np. niedoboru, wieku, stanu zdrowia) i najlepiej po konsultacji z lekarzem.
-
Jak szybko podnieść poziom witaminy D?
Aby szybko podnieść poziom witaminy D, należy łączyć ekspozycję na słońce (30-45 minut dziennie), suplementację i dietę zawierającą produkty z zawartością witaminy D. Najlepszymi źródłami witaminy D są tłuste ryby morskie, tran, żółtka jaj, niektóre grzyby (np. shiitake), a także produkty wzbogacane. Przed rozpoczęciem suplementacji konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić odpowiednią dawkę.
-
Źródła
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific opinion on dietary reference values for vitamin D. EFSA J. 2016, 14(10), 4547.
- Holick, M.F.; Binkley, N.C.; Bischoff-Ferrari, H.A.; Gordon, C.M.; Hanley, D.A.; Heaney, R.P.; Murad, M.H.; Weaver, C.M. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: An Endocrine Society clinical practice guideline. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2011, 96(7), 1911–1930.
- Misiorowski W, Kuryłowicz A, Talar-Wojnarowska R, Marcinowska-Suchowierska E, Głuszko P, Płudowski P. Kalcyfediol w zapobieganiu i leczeniu niedoboru witaminy D w Polsce – stanowisko ekspertów Europejskiego Towarzystwa Witaminy D (EVIDAS). Lekarz POZ. 2024;10(5).
- Płudowski, P.; Kos-Kudła, B.; Walczak, M.; Fal, A.; Zozulińska-Ziółkiewicz, D.; Sieroszewski, P.; Peregud-Pogorzelski, J.; Lauterbach, R.; Targowski, T.; Lewiński, A.; et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023, 15, 695. https://doi.org/10.3390/nu15030695