Jakie są skutki niedoboru witaminy D? Lekarz wyjaśnia
Niedobór witaminy D może prowadzić do osłabienia mięśni i bólu kości, zwiększa ryzyko osteoporozy u dorosłych i krzywicy u dzieci. Może również skutkować zmęczeniem, osłabieniem, częstszymi infekcjami, problemami z koncentracją, a także wpływać na pogorszenie nastroju, problemy ze snem i wypadanie włosów.
Skutki niedoboru witaminy D zarówno u dzieci, jak i dorosłych mogą dotyczyć całego organizmu. Na samym początku musimy wyjaśnić, iż witamina D to tak naprawdę hormon steroidowy, który odpowiada za bardzo wiele funkcji w naszym organizmie. Po “dostaniu się” do naszego organizmu jest ona przekształcana w dwóch narządach – wątrobie oraz nerkach. Forma, która powstaje w wątrobie jest to 25(OH)D, która jest oznaczana rutynowo we krwi, druga z form, powstająca w nerkach, to kalcytriol, który łącząc się z receptorami dla witaminy D (VDR) wpływa na wiele narządów i układów w organizmie. Witamina D oddziałuje na ekspresję wielu genów odpowiedzialnych m.in. funkcjonowanie układu odpornościowego, układu nerwowego, kostno-mięśniowego, a także wiele procesów metabolicznych.
Skutki niedoboru witaminy D u dorosłych
- Osteoporoza/osteomalacja,
- bóle kostno-mięśniowe,
- osłabienie siły mięśniowej,
- zaburzenia nastroju,
- zaburzenia koncentracji,
- zwiększona podatność na infekcje,
- suchość skóry,
- pogorszenie gojenia ran,
- przewlekłe zmęczenie/senność,
- podwyższone wartości ciśnienia tętniczego,
- zwiększone ryzyko stanu przedcukrzycowego oraz cukrzycy.
Skutki niedoboru witaminy D u dorosłych
- Opóźniony wzrost,
- krzywica,
- opóźnione ząbkowanie,
- zwiększona podatność na infekcje,
- problemy z koncentracją,
- rozdrażnienie, nadmierna senność,
- zaburzenia snu.
Niedobór witaminy D – kiedy iść do lekarza?
Jeżeli utrzymują się u Ciebie objawy ogólnoustrojowe takie, jak bóle kostno-stawowe, przewlekłe zmęczenie, stany depresyjne, zaburzenia koncentracji, problemy skórne, czy też nawracające infekcje są to objawy, które mogą sugerować niedobór witaminy D3.
W takiej sytuacji najlepiej udać się do lekarza rodzinnego, w celu przeprowadzenia dokładnego badania przedmiotowego i podmiotowego oraz określenia dalszej diagnostyki. W przypadku, gdy występują u Ciebie objawy takie, jak: silne bóle kostne, objawy krzywicy u dzieci, zmiany skórne niepoddające się leczeniu lub nagłe pogorszenie nastroju pilnie skonsultuj się z lekarzem.
Dodatkowo warto wspomnieć o grupach ryzyka niedoboru witaminy D3. Są to osoby, które pracują w zamkniętych pomieszczeniach, mają ograniczoną ekspozycję na słońce (praca zmianowa), zmagają się z chorobami przewlekłymi lub otyłością, mają zwiększone zapotrzebowanie na witaminę D3 (ciąża, wiek podeszły).
Jak zbadać poziom witaminy D?
Poziom witaminy D można zbadać, wykonując badanie krwi w laboratorium. Badanie poziomu witaminy D na NFZ jest możliwe, ale nie jest refundowane na ogólne zlecenie lekarza rodzinnego. Można je wykonać bezpłatnie, jeśli skierowanie wystawi lekarz specjalista (np. endokrynolog, ortopeda, dermatolog, nefrolog) lub w ramach programów profilaktycznych finansowanych przez NFZ.
Najczęściej jednak lekarz POZ po dokładnym zebraniu wywiadu i przeprowadzeniu badania klinicznego może zasugerować wykonanie takiego badania odpłatnie. Koszt oznaczenia 25(OH)D w surowicy krwi to ok. 50-80 zł.
-
Co się dzieje z mózgiem przy niedoborze witaminy D?
Niedobór witaminy D wpływa negatywnie na mózg, prowadząc do pogorszenia funkcji poznawczych, problemów z pamięcią i koncentracją, a także obniżenia nastroju i zwiększonego ryzyka depresji.
-
Czy witamina D wpływa na psychikę?
Tak, witamina D wpływa na psychikę, ponieważ odgrywa rolę w regulacji nastroju poprzez wpływ na produkcję neuroprzekaźników takich jak serotonina, dopamina i noradrenalina. Badania pokazują związek między niedoborem witaminy D a zwiększonym ryzykiem objawów depresyjnych i zaburzeń nastroju, ale podkreślają, że witamina D nie jest samodzielną terapią depresji, która wymaga kompleksowego podejścia.
-
Jakie są objawy niedoboru witaminy D?
Niedobór witaminy D może objawiać się zmęczeniem, bólami mięśni i kości, pogorszeniem stanu zębów, osłabieniem, częstszymi infekcjami, pogorszeniem nastroju. U dzieci może prowadzić do krzywicy, a u dorosłych do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań.
-
Jakie są skutki nadmiaru witaminy D w organizmie?
Nadmiar witaminy D (hiperwitaminoza D) może skutkować objawami ogólnoustrojowymi takimi jak: osłabienie, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, problemy z łaknieniem, ale także zwiększeniem wchłanianie wapnia z jelit. Jeśli witaminy D jest zbyt dużo w organizmie, dochodzi do hiperkalcemii (zbyt wysokiego poziomu wapnia we krwi). To z kolei powoduje zaburzenia pracy wielu narządów, szczególnie nerek, serca i mózgu.
-
Czy przy ciężkim niedoborze stosuje się końskie dawki witaminy D?
Tak, w pewnych sytuacjach klinicznych lekarze zalecają wysokie dawki witaminy D – potocznie określane jako „końskie dawki” – ale zawsze odbywa się to pod ścisłą kontrolą medyczną i po wcześniejszym potwierdzeniu niedoboru badaniem 25(OH)D w surowicy. Wysokie dawki witaminy D stosuje się u niektórych pacjentów np. przy ciężkim niedoborze (wynik poziomu witaminy D <10 ng/ml), u osób z zaburzeniami wchłaniania, w leczeniu niektórych chorób metabolicznych kości (np. osteomalacja, krzywica).
-
Jak szybko podnieść poziom witaminy D?
Aby podnieść poziom witaminy D, należy łączyć ekspozycję na słońce (30-45 minut dziennie), suplementację i dietę zawierającą produkty z zawartością witaminy D. Najlepszymi źródłami witaminy D są tłuste ryby morskie, tran, żółtka jaj, niektóre grzyby (np. shiitake), a także produkty wzbogacane. Przed rozpoczęciem suplementacji konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić odpowiednią dawkę.
-
Co wypłukuje witaminę D?
Witaminę D mogą wypłukiwać (czyli obniżać jej poziom lub wchłanianie) pewne leki, alkohol, nadmiar witamin A i E oraz czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza i niedostateczna ekspozycja na słońce. Problemy z wchłanianiem mogą też powodować niedobory magnezu i cynku.
-
Źródła
- Holick, M.F.; Chen, T.C. Vitamin D deficiency: A worldwide problem with health consequences. Am. J. Clin. Nutr.2008, 87, 1080S–1086S.
- Christakos, S.; Dhawan, P.; Verstuyf, A.; Verlinden, L.; Carmeliet, G. Vitamin D: Metabolism, molecular mechanism of action, and pleiotropic effects. Physiol. Rev. 2016, 96(1), 365–408.
- Bikle, D.D. Vitamin D and the skin: Physiology and pathophysiology. Rev. Endocr. Metab. Disord. 2012, 13(1), 3–19.
- Bivona, G.; Agnello, L.; Ciaccio, M. The immunological implication of the new vitamin D metabolism. Cent. Eur. J. Immunol. 2018, 43(3), 331–334.
- Tsiaras, W.G.; Weinstock, M.A. Factors influencing vitamin D status. Acta Derm. Venereol. 2011, 91(2), 115–124.
- Moukayed, M.; Grant, W.B. The roles of UVB and vitamin D in reducing risk of cancer incidence and mortality: A review of the epidemiology, clinical trials and mechanisms. Nutrients 2013, 5(10), 3993–4026.