Niedobór witaminy D – objawy neurologiczne

Neurologiczne objawy niedoboru witaminy D

Objawy neurologiczne niedoboru witaminy D to zaburzenia nastroju, problemy z pamięcią i koncentracją, przewlekłe zmęczenie i senność, bóle mięśni i kości, a także zwiększona podatność na choroby neurodegeneracyjne.

Witamina D pełni w organizmie wiele innych istotnych funkcji – wspiera pracę mięśni, moduluje odpowiedź immunologiczną, a także pływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Prawidłowy poziom witaminy D może wpływać na utrzymanie dobrego nastroju, funkcji poznawczych oraz zmniejszać ryzyko rozwoju chorób neurodegeneracyjnych.

Niedobór witaminy D – objawy neurologiczne to:

Zaburzenia nastroju

Niedobór witaminy D w organizmie został powiązany przez naukowców z problemami ze zdrowiem psychicznym, w tym większą podatnością na zaburzenia nastroju. Mechanizmy zaangażowane w zależność między niedoborem witaminy D a spadkiem nastroju obejmują nieprawidłowości biologiczne takie jak nasilenie stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego oraz dysregulacja neuroprzekaźników.

Prawidłowy metabolizm wapnia zapewniony przez witaminę D, oddziałuje na uwalnianie neuroprzekaźników i prawidłową pobudliwość neuronów, co zapewnia dobre samopoczucie emocjonalne. Niski poziom witaminy D wiąże się z zaburzeniami homeostazy serotoniny, która jest kluczowym neuroprzekaźnikiem dla stabilizacji nastroju.

Problemy z pamięcią i koncentracją

Witamina D to związek chroniący komórki mózgu i niezbędny do jego prawidłowego funkcjonowania. Działa ona jak neurosteroid: witamina D wspomaga wzrost, różnicowanie i przeżywalność neuronów, co jest niezbędne do utrzymania prawidłowych funkcji poznawczych, takich jak pamięć i koncentracja.

Badania wskazują, że dzieci z niskim poziomem witaminy D charakteryzują się gorszymi zdolnościami poznawczymi, takimi jak myślenie werbalne i logiczne, pamięć krótkotrwała oraz koncentracja. Wyższe poziomy witaminy D3 we krwi związane są z lepszymi wynikami w nauce, zarówno wśród dzieci jak i młodych dorosłych osób. U osób dorosłych i w starszym wieku, jej niedobór może przyspieszać starzenie się układu nerwowego i powodować objawy neurologiczne, w tym osłabienie pamięci, trudności w przywoływaniu informacji oraz problemy z nauką nowych rzeczy.

Ciągłe zmęczenie i senność

Istnieją dowody na związek między niedoborem witaminy D a uczuciem zmęczenia i senności. Zależność ta nie jest jednakowa u wszystkich, ponieważ wpływa na nią ogólna kondycja organizmu, stylu życia i obecność chorób przewlekłych.

• Wśród osób starszych niski poziom witaminy D koreluje z przewlekłym zmęczeniem.
• U osób z chorobami autoimmunologicznym (stwardnienie rozsiane, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa) zależność między niedoborem witaminy D a zmęczeniem w badaniach klinicznych była mniej wyraźna lub bardziej złożona.
• Podobnie, u osób mających problem z chrapaniem, nie stwierdzono niezależnego związku między poziomem witaminy D a nadmierną sennością w ciągu dnia.

Jednakże wskazuje się, że niedobór witaminy D może skracać czas snu, prawdopodobnie wskutek zmian poziomu wapnia, które wpływają na regulację rytmu dobowego.

Bóle kości, bóle mięśni

Witamina D uczestniczy w metabolizmie wapnia i fosforu, a więc wspomaga proces mineralizacji kości. Jej działanie na układ szkieletowy nie ogranicza się do wieku dziecięcego, ponieważ u osób dorosłych, utrzymanie jej prawidłowych wartości we krwi zapobiega utracie masy kostnej. Z kolei niedobór witaminy D w organizmie, uniemożliwia optymalne wchłanianie wapnia z układu pokarmowego i zwiększa ryzyko złamań kości.

Witamina D moduluje też funkcje miocytów (komórek mięśni), ich skurcze i anabolizm. Nieprawidłowe wartości witaminy D w surowicy krwi mogą powodować ból (mialgia) i osłabienie mięśni, a jej poważny niedobór prowadzi do zaniku włókien mięśniowych. Jest to związek szczególnie ważny po urazach sportowych, ponieważ wspomaga regenerację mięśni przez promowanie aktywności komórek, które są niezbędne do ich naprawy. Co więcej, suboptymalna ilość witaminy D w organizmie zwiększa ryzyko kontuzji.

Zwiększona podatność na choroby neurodegeneracyjne

U dorosłych odpowiedni poziom witaminy D sprzyja zachowaniu „młodości umysłu” i mniejszemu ryzyku zachorowania na choroby neurodegeneracyjne. Witamina D, przez swój receptor VDR, wywiera działanie neuroprotekcyjne, przeciwzapalne, zwiększając przeżywalność komórek układu nerwowego. Reguluje także układ odpornościowy i naczyniowy, które odgrywają kluczową rolę w patomechanizmach chorób neurodegeneracyjnych. Większa częstość występowania niedoboru witaminy D obserwowana jest u osób z chorobami Parkinsona i Alzheimera, stwardnieniem zanikowym bocznym i stwardnieniem rozsianym.

Jak jeszcze objawia się niedobór witaminy D3 w organizmie?

Skutki niedoboru witaminy D dla zdrowia ludzkiego organizmu są szerokie i obejmują wiele układów. Zalicza się do nich spadek odporności i częste infekcje, wyższe ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym nadciśnienia tętniczego krwi. Niewystarczająca ilość witaminy D w organizmie może wywoływać niespecyficzne i ciężkie do zdiagnozowania objawy, do których zaliczamy także, poza wspomnianymi, bóle głowy i migreny.

Kiedy występuje niski poziom witaminy D?

Zależnie od wartości witaminy D w surowicy krwi, możemy mówić o jej niedoborze, stężeniu suboptymalnym, optymalnym, wysokim i toksycznym.

Niski poziomi witaminy D3 to zarówno jej niedobór, czyli stężenie w surowicy krwi ≤ 20 ng/ml (50 nmol/l), jak i jej poziom suboptymalny, czyli w zakresie 20-30 ng/ml. Obydwa te stany wymagają zastosowania zgodnej z zasadami suplementacji dawki suplementu diety lub leku.

Istnieją grupy osób szczególnie narażone na niedobór witaminy D3, do których należą pacjenci:

• przyjmujące niektóre leki (np. przeciwpadaczkowe, leki przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, glikokortykosteroidy),
• z chorobami układu sercowo-naczyniowego,
• z chorobami wątroby, niewydolnością nerek,
• zespołem złego wchłaniania,
• kobiety karmiące piersią.

Jak leczy się niedobór i ciężki niedobór witaminy D?

Leczenie niedoboru i ciężkiego niedoboru witaminy D polega na odpowiedniej suplementacji, a w przypadku ciężkiego niedoboru konieczne jest stosowanie dużych dawek pod nadzorem lekarza. Leczenie uzupełnia się dietą bogatą w witaminę D oraz regularną ekspozycją na słońce, gdy jest to możliwe.

Witamina D jest związkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, syntetyzowanym w skórze pod wpływem światła słonecznego. Jest ona jedną z niewielu witamin, na którą zapotrzebowanie ciężko jest pokryć, nawet ze zbilansowanej diety. Źródła pokarmowe witaminy D to tłuste ryby morskie, nabiał, jednak aby skutecznie zwiększyć poziom witaminy D we krwi, konieczna jest jej suplementacja.

W okresie jesienno-zimowym nawet częste przebywanie na świeżym powietrzu nie zapewni efektywnej syntezy skórnej, dlatego wszystkie osoby dorosłe powinny przyjmować 800-2000 IU witaminy D dziennie. Niedobór i ciężki niedobór witaminy D wymagają natychmiastowego wdrożenia suplementacji w dawce leczniczej, która dla osób dorosłych wynoszą 4000 jednostek międzynarodowych na dobę (Tabela 1).

Zaleca się ponowną ocenę poziomu witaminy D we krwi po 1-3 miesiącach terapii, ponieważ nadmiar witaminy D w organizmie również ma negatywny wpływ na zdrowie. Przedawkowanie witaminy D3 może powodować bóle brzucha, utratę apetytu, a długotrwałe przyjmowanie zbyt wysokich dawek może prowadzić do kamicy nerkowej, niewydolności nerek i wątroby.