Czy kreatyna to steryd? Trenerka wyjaśnia

Czy kreatyna to steryd?

Nie, kreatyna nie jest sterydem, nie jest dopingiem i nie jest nielegalną substancją. Kreatyna to jeden z najlepiej przebadanych suplementów o wysokim profilu bezpieczeństwa stosowania i tolerancji. Nie należy do substancji dopingujących.

Memy z zatroskaną mamą, która wyrzuca podejrzany proszek, znaleziony u swojego syna w pokoju odzwierciedlają realne obawy. Osoby, które nie interesują się suplementacją sportową, mogą mieć negatywne skojarzenia ze stosowaniem suplementów takich jak kreatyna (co gorsza, podejrzanie nazywanej w slangu kretą). Niekiedy sam jej opis może powodować u mniej obeznanych w temacie… gęsią skórkę:

Kreatyna to suplement ergogeniczny i anaboliczny, można ją stosować w cyklach i z fazą ładowania. 

Brzmi podejrzanie, prawda? Już wyjaśniam:

• Ergogeniczny – czyli „pracotwórczy” dla organizmu, poprawiający wydolność sportową. Środki ergogeniczne (tak są legalne, jak i nielegalne) znajdują zastosowanie w sporcie oraz medycynie. Używa się ich w celu zwiększenia potencjału organizmu do wykonywania wysiłku z udziałem dużych grup mięśni. Legalne substancje ergogeniczne to np. kreatyna, kofeina, azotany, żelazo i beta alanina.
• Anaboliczny – czyli wspierający wzrost tkanek wewnętrzkomórkowych. Procesy anaboliczne to np. wzrost siły i masy mięśniowej, rozrost szkieletu, wzrost włosów i paznokci. Istnieją legalne (kreatyna, buzdyganek) jak i nielegalne (sterydy anaboliczne) środki anaboliczne.
• Cykl i faza ładowania – odnosi się do sposobu stosowania kreatyny w konkretnej ilości i określonym czasie w zależności od celu.

Kreatyna (kreta) jest legalnym, bezpiecznym i dobrze przebadanym suplementem diety. Sterydy anaboliczne i kreatyna mają podobne wpływy fizjologiczne i wydajnościowe na organizm, ale ich budowa chemiczna, mechanizmy działania, klasyfikacja prawna, skutki uboczne oraz liczba badań klinicznych z ich wykorzystaniem są różne.

Czym jest kreatyna?

Kreatyna to niebiałkowy związek aminokwasowy produkowany w nerkach, wątrobie i trzustce. Składa się z trzech aminokwasów: metioniny, glicyny oraz argininy. Większość kreatyny znajduje się w mięśniach szkieletowych (95%), a reszta w mózgu i jądrach (5%). Kreatyna jest naturalną substancją, która w organizmie zamienia się w fosfokreatynę. Ta natomiast pomaga w wytwarzaniu substancji zwanej adenozynotrifosforanem (ATP), który dostarcza energii do Twoich mięśni.

Kreatyna wpływa również na kilka procesów komórkowych, które wraz z odpowiednim treningiem prowadzą do zwiększenia masy mięśniowej, siły, wydolności i regeneracji. Dzięki najnowszym badaniom klinicznym wiemy, że suplementowana kreatyna wydaje się zmniejszać zmęczenie psychiczne w wysoce stresującym, obejmującym brak snu lub wysiłku fizycznym kontekście zdrowotnym.

Kreatyna może również poprawiać niektóre aspekty pamięci, szczególnie u osób z poziomem kreatyny poniżej średniej, takich jak wegetarianie i osoby starsze. Istnieją również wstępne dowody sugerujące, że kreatyna może zmniejszać objawy depresji u osób z dużym zaburzeniem depresyjnym, a jej zachwiany balans ujawnia się u pacjentów np. ze schizofrenią.

Badania wskazują, że wewnętrzne zapasy fosfokreatyny mogą zostać zwiększone o 15-40% dzięki strategiom suplementacji kreatyny, co może przynieść różne korzyści związane z wydajnością organizmu czy pracą układu nerwowego. Stosowanie suplementów z kreatyną jest bezpieczne, dobrze tolerowane i może być stosowane zarówno u osób trenujących, jak i nietrenujących.

Kreatyna jest łatwodostępna, najczęściej w sklepach występuje w dwóch formach: monohydrat kreatyny i jabłczan kreatyny. Możesz ją stosować w proszku lub w kapsułkach, są wersje smakowe i neutralne, monopreparaty (sama, czysta kreatyna), jak i kreatyna z dodatkami (np. witaminy, składniki mineralne, aminokwasy).

Czy kreatyna jest bezpieczna?

Tak, badania naukowe wykazały, że codzienne przyjmowanie suplementów kreatynowych jest bezpieczne, nawet przez kilka lat. Żadne dowody nie potwierdzają znaczących, szkodliwych skutków ubocznych u osób spożywających wysokie dawki kreatyny (30 g/dzień) przez okres do 5 lat. Ostrożność muszą zachować osoby z chorobami nerek – przed rozpoczęciem suplementacji wymagana jest konsultacja lekarska.

Czym są sterydy anaboliczne?

Sterydy (SAA – steroidy anaboliczno-androgenne) to syntetyczne substancje, które naśladują działanie naturalnie występujących hormonów, takich jak testosteron. Anaboliki przyspieszają tworzenie się komórek budujących określone tkanki organizmu – wiążą się z receptorami androgenowymi, wpływając na syntezę białek mięśniowych (MPS) i promując wzrost mięśni. Ten wzrost MPS wynika ze zdolności testosteronu do wnikania do komórki mięśniowej, wiązania się z wewnątrzkomórkowym receptorem androgenowym i zwiększania ekspresji różnych genów specyficznych dla mięśni.

SAA były wykorzystywane w medycynie. Niestety często ich stosowanie prowadziło do pojawienia się uciążliwych skutków ubocznych, które niekiedy były gorsze od leczonej choroby. Z biegiem lat zastąpiono je innymi farmaceutykami, z wyjątkiem testosteronu, który dalej jest przepisywany przez lekarzy w ściśle określonych wskazaniach. Kiedyś SAA stosowano w leczeniu m.in. stymulowania tworzenia szpiku w anemii hipoplastycznej, osteoporozy czy zaburzeniach tempa wzrostu u dzieci.

Czy sterydy anaboliczne są bezpieczne?

Sterydy anaboliczne stosowane w małych dawkach przez krótki czas, pod okiem lekarza i przy konkretnym wskazaniu medycznym mają mniejsze ryzyko długotrwałych lub szkodliwych skutków ubocznych. Niestety SAA są często nadużywane, stosowane z niemedycznym przeznaczeniem a ich pochodzenie i jakość niekiedy zostawiają wiele do życzenia (na rynku jest problem z zanieczyszczeniem tego typu produktów, jeśli nie są zarejestrowane jako leki). Stosowanie SAA obarczone jest wieloma skutkami ubocznymi dla zdrowia i psychiki.

Kreatyna vs sterydy – porównanie